آنچه در مقدمه کتاب واژه نامه سیوندی می خوانید

 

 

نگهداری و پاس داشت زبانها و گویش های ایرانی کاری بس مهم است که در جامعه کنونی اهمیت آن افزون گردیده است. زبانها و گویشهای مادری ما همچون نیاکان ما ارزشمندند و حتی از آن جهت که زبان مادری را می توان عمر جاودانی بخشید  گران بهاتر چرا که زبان مادری و کلا فرهنگ نیاکانمان ،هم مادران و پدران ما هستند و هم فرزندان و آیندگانمان که زنده ماند و یا نماندن آن دست خود ماست.

زبان مادری ریشه و اصل فرهنگ ها و آداب و رسوم آن مردم است و با نابودی زبان مادری فرهنگ و تمدن آن مردم نیز نابود می گردد و با حفظ زبان مادری فرهنگ و تمدن تا حد بسیار زیادی محفوظ می ماند.

زبان سیوندی گونه ای ایست از زبانهای ایرانی شاخه غربی شمالی آن که در سیوند فارس بکار میرود و حتی نزدیک ترین روستاها به آن در فاصله چند کیلومتری نه بدان سخن گفته و نه از آن چیزی می فهمند. این زبان از جهات مختلفی متمایز از دیگر زبانهای ایرانی بوده برتری دارد صرف سیوندی آمیزه ای از ترکیب و تحلیل بوده که هر یک ویا چند فعل از صرفی یکتا پیروی می کنند و این که قاعده و دستوری یکسان برای همه افعال محیا نمی باشد یک فعل در زمانهای مختلف دستوری تغییر شکل می دهد و حتی در برخی کنش ها صیغه ها نیز تغییر شکل می دهد  به زبان دیگر از یک فعل در زبان سیوندی گونه های مختلفی دیده می شود ماضی مضارع و آینده فعل و گاهی صیغه های فعل نیز با یکدیگر متفاوت می باشد مصدر حالت امری و دستوری نیز مجزا مشتق می گردد همچنین گونه متعدی ساز نیز در افعال لازم با فعل لازم آن متفاوت می باشد. دایره واژگانی زبان سیوندی نیز بسیار قوی است و واژه سازی در زبان سیوندی بسیار پرکار و این زبان در برابر واژگان بیگانه تا حد بسیاری مقاومت می نماید.

کتاب حاضر حاصل بیش از هشت سال تحقیق و پژوهش مستمر اینجانب و گردآوری واژگان سیوندی است در آوانگاری این کتاب حداکثر دقت منظور گردیده و مطمئنا با چندین بار تصحیح و تکرار آوانگاری کمترین خطا را داراست.

این اثر علاوه بر سیوندی زبانان می تواند اثری مهم و مفید برای دوستداران فرهنگ ایرانی بویژه محققین و گویشوران دیگر زبانهای ایرانی همچون کردی سورانی ،کردی کرمانجی، گورانی، تالشی، گیلکی، مازندرانی ، سمنانی و سنگسری ،بلوچی، لری ، بختیاری، لکی، فیلی، لاری و کمزاری، بشاگردی ، گویشهای استان فارس و گویشهای مرکزی ایران باشد.

امید آنکه توانسته باشیم قدمی هرچند کوچک در پیشبرد و پاسداشت ارزش های کهن ایران بزرگ برداشته باشیم

مجتبی خرم

مرداد 92

ču kene

ču kene

چو کنه / ču kene یا به فارسی چوب خط، چوبی است که بوسیله علامتهای روی آن و یا ایجاد علامت بر روی آن در اقتصاد سیوند بکار می رفته است.در مواردی فروشنده یا پیشه ور، برای هر واحد وزن یا خدماتی که ارایه می کرد، علامتی مخصوص را بر روی چو کنه کنده کاری می کرد. در مواردی دیگر نیز علامتی بر روی چوب ایجاد نگردیده و چوب جهت اندازی گیری استفاده می گردید. در واقع چوکنه استفاده کمتر از پول را در نظام مالی فراهم می کرده است. چوکنه در موارد مختلف مورد استفاده قرار می گیرد که عبارتند از:

قصابی

فروش گوشت در سیوند در گذشته بوسیله چوکنه قصابی انجام می گرفت. چوکنه قصابی دو تکه چوب به بلندای 50-20 سانتی متر که معمولا  از چوب سفیدار استفاده می گردید. بدین گونه که یکی از دو چوب نزد قصاب و دیگری مشتری بوده است و مشتری هنگام خرید گوشت چوکنه را نیز با خود برده و قصاب بنا به میزان فروش گوشت علامتی را روی چوکنه ای که نزد خودش بوده و چوکنه ای که نزد مشتری بوده ایجاد نموده و یکجا با مشتری حساب می کرده است در واقع سنت چوکنه نسیه فروشی و چوکنه دفتر حساب فروشنده بوده است.

معمولا برای نیم وقه (200گرم) یک علامت / و برای یه وقه (400 گرم) یک علامت /\ برای روی دو تکه چوب بوسیله چاقو قصاب کنده کاری می گردیده است.

سلمانی

برای سلمانی و اصلاح سر و صورت هر کس در سیوند دارای چوکنه بوده ا چوکنه سلمانی نیز همانند چوکنه قصابی معمولا از جنس سفیدار و به بلندی 20 تا 30 سانتی متر بوده است که پس از هر بار سلمانی ، دلاک خطی با کارد مخصوصش بر روی چوکنه می انداخته است که در بسیاری از موارد تسویه حساب موقع برداشت محصول و یا پایان سال مالی بوده است.

سلمانی همچنین وظیفه دلاکی مردم را نیز برعهده داشته و هنگام حمام رفتن شستن کمر و کیسه کشیدن بدن آنها را نیز انجام داده که اینکار نیز با ایجاد علامت بر روی چوکنه فرد همراه بوده و در موقع برداشت محصول تسویه حساب می شده است. البته کیسه کشیدن مربوط به اعیان و خوانین زورگو و ستمگر بوده و افراد عادی خودشان خود را می شسته اند.

قصاب، دلاک و هرکس دیگری که در ازادی فروش جنس و یا ارائه خدمات از این شیوه اقتصادی ( چوکنه ) استفاده می نموده به هنگام خرید محصول یا ارایه ی خدمات، همزمان با ایجاد علامت ویژه بر روی چوکنه ی خودش، بر روی چوکنه ای هم که نزد خریدار بود همان علامت را ایجاد می کرد و  در روز حساب و کتاب، هر دو چو کنه را با هم مقابله می کردند بدین صورت امکان اشتباه و اختلاف در حساب پدید نمی آمد.

چوکنه شِت

در سیوند شغل اصلی برخی دامداری بوده و بقیه مردم نیز که کشاورزی و یا پیشه دیگر داشته اند چند گوسفند نیز نگهداری می کرده اند که چرانیدن گوسفندان برعهده چوپان بوده است چون تعداد گوسفندان هر خانواده کم بوده و شیر روزانه آنها جهت دوغ،کره، پنیر و سایر فرآورده ای دامی مقرون بصرفه ( به سیوندی کیریچ مندی / kirič mandi ) نبوده است از همین رو هر چند خانواده شیرهای دوشیده شده خود را روی هم ریخته و به نوبت به یک خانواده می داده اند. هر خانواده هر چند روزی یکبار همه شیرهای شرکا را تصاحب کرده تا به میزان تولید فراورده لبنی مورد نظر برسد.

چوکنه شِت / čukene šet  یا به فارسی چوب خط شیر برخلاف چوکنه های خریدار و فروشنده یکی (یک عدد) بوده و جنس آن نیز از درخت تاک ( به سیوندی رز / rez ) بوده  و علامتی بر روی آن ایجاد نمی شده است.

در واقع چوکنه شِت معیاری برای اندازه گیری مایعات (شیر) بوده نه خرید و فروش که به همین دلیل نمی توان نام چوب خط را در ترجمه بر روی آن نهاد چرا که کاربرد آن با کاربرد چوب خط کاملا متفاوت می باشد.

 این نوع چوکنه بوسیله بندها یا جوانه های ( به سیوندی پُک / pok ) چوب میزان شیر تعیین می گردد بدین گونه که چوکنه شت را درون ظرف نهاده (ظرف نیز باید ثابت باشد و عوض نشود) و بر اساس ارتفاع شیر بوسیله جوانه های روی چوب رز مقدار آن و سهم هر شریک مشخص می شود.

برگرفته از کتاب تاریخ و فرهنگ سیوند ( در دست نگارش)

ابوالمحدی

ابوالمحدی در قسمت شمالی رشته کوههای شرقی سیوند واقع شده است انتساب کوه بدین نام بدلیل تعلق زمینهای زیرکوه و آب چشمه کوه به شهریار ابوالمحمد ابن آقا محمود سیوندی در زمان صفویه می باشد. ابوالمحمد یا به زبان مردمان سیوند ابولمحد در زمان صفویه شهریاری و مهتری سیوند را بر عهده داشت که شش سال پیش از انقراض صفویه و حمله محمود افغان فوت نمود. آب چشمه و زمینهای پیرامون وی متعلق به فرزندان وی بود که در زمان نادرشاه مورد غضب وی واقع شده و از سیوند به سمت خوزستان کوچ داده شدند و در شهر دزفول در مکانی که امروزه با نام گذر سیوند شناخته می شود ساکن شدند.

ابوالمحدی هم از نظر پوشش گیاهی، هم از نظر منابع آبی هم از لحاظ باستانی و آثار تاریخی و هم از نظر پوشش جانوری از موقعیت ویژه ای برخوردار می باشد.

وجود چشمه سار ابوالمحدی در دامنه آن که بهمراه لیرک یکی از دو چشمه پرآب سیوند بوده و زمینهای وسیعی را در پیرامونش آبیاری می نماید.پوشش گیاهی غنی و انبوه که سایه گیر بودن کوه و در نتیجه نگه داشت بیشتر آب موجب رشد بهتر آن گردیده است.وجود آب زیاد در کوه و تالابهای زیبا پیرامون آن تنوع جانوری خاصی به کوه داده که انواع جانداران از ماهی ها گرفته تا انواع خزندگان ، پرندگان ، پستانداران همچنین انواع بی مهره گان را در برمی گیرد.همچنین وجود چندین غار با آثاری از دوران ماقبل تاریخ و از همه مهمتر میترائیوم چهل پله سیوند در این کوه که یکی از مهمترین و ارزشمندترین نیایشگاههای مهرپرستی ایران بزرگ است. همه نشان جایگاه ممتاز کوه ابوالمحدی دارد.

ابوالمحدی از سمت شمال به زمینهای کشاورزی و رودخانه سیوند، از سمت شرق به کوه سِم سِم ، از غرب به کوه ویَک ، و از جنوب به ارتفاعات پیازی محدود می گرددکه آبراه (شیب) آن نیز از جنوب به شمال می باشد.

در زمان قاجار یکی از دو ساخلوهای (پادگان) سیوند در دامنه این کوه بود که در خرداد 1297 ه. ش پس از اعلام جنگ سید عبدالحسین لاری با انگلیس این ساخلو بدست مردم سیوند با همکاری عشایر منطقه خلع سلاح و سازه های آن تخریب گردید

ادامه دارد....

عقدنامه

عکسی از یک عقدنامه قدیمی متعلق به حدود 150 سال پیش
ازدواج محمدقاسم ابن مرحوم حاجی محمد سیوندی و ماه بگم بنت مرحوم اسماعیل سیوندی
با تشکر از آقای بهرام روستاپور که این عقدنامه را در اختیار ما نهادند

 

کتیبه ساسانی تنگ خشک سیوند

تنگ فشک سیوند در كنار جاده آسفالته سيوند بين تخت جمشيد و پاسارگاد قرار دارد.تخته سنگ بزرگي به ابعاد 3*4 متر و بلندي 80 سانتيمتر در تنگ خشك قرار دارد كه نبشته هايي به خط پهلوي كتابي و سطرهاي عمودي در سه طرف آن كنده شده است.هر سه نبشته آسيب ديده اند و تقريبا ناخوانا هستند. در حدود بيست متري سنگ نبشته دار در شيب رو به بالاي كوه حوض سنگي آسيب ديده اي به بزرگي 100*150 و عمق 50 سانتيمتر با تراشي خشن وجود دارد كه احتمالا يك گور بوده است.نبشته سوم متاسفانه قابل خواندن نيست. نبشته هاي اول و دوم مربوط به بخشيده شدن منطقه اي پر باغ از سوي كسي به نام فرخ پسر نرمان است

1. 

    

:ترجمه نبشته اول تنگ فشک سیوند 

1. فرخ بود نريمان فرمان
2. داد كه از اين
3. قنات و باغ و بوستان و خانه
4. فراز به دهيد و بوي
5. گل......
6. كه ..... به كسي
7. از......
8. كردن،اگر مرد
9. ....سال3.......
10. ............
11. ماه سپندارمذ .....
12. .....خور....به......
13. ....به ....وخانه
14. .....باغ.......
15. .....بود.....
16. ........
17. ايشان.......
18. پسر خويش

 

:ترجمه نبشته اول تنگ فشک سیوند

1. اين قنات و باغ
2. (و بوستان و رز(تاكستان
3. و گل و درخت و خانه را
4. فرخ بود نريمان
5. به افزودگي ، كه از
6. دارايي خويش بود
7. فرمود دادن

آخرین برگ های پاییزی در سیوند اینبار به روایت ایرنا

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

نسخه اصلی

مصاحبه مجتبی خرم با رادیو فرهنگ درمورد زبان سیوندی

گفتگوی مجتبی خرم با  رادیو فرهنگ (از واژه تا صدا ) در مورد زبان سیوندی را از  اینجا دانلود کنید

پاییز در سیوند به روایت ایسنا

آیا نابودی چنین طبیعتی خیانت نیست؟

واپر ..............

واپر مرتفع ترین قله سیوند در خرداد ماه

سیوند در سفرنامه عباس اقبال آشتیانی

در میان اوراقی که از مرحوم عباس اقبال آشتیانی به کتابخانه ی مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران رسیده است اوراقی چند از سفر نامه او به سیوند در سال1303 شمسی وجود دارد که این قسمت در زیر آمده است:

.......و از بعد از تنگه سعادت آباد که سابقا یکی از دزد گاه های خطرناک بوده یکی دیگر از شعب نهر پلوار شروع می شود و از این به بعد جاده به واسطه نیزار های طبیعی ودرخت های جنگلی بسیار مصفاست.

مقارن یک ساعت بعد از ظهر به سیوند چهار فرسنگی شیراز رسیدیم. این آبادی کنار نهر پلوار قرار دارد و فاصله ی آن تا تخت جمشید و استخر بیش از چهار فرسنگ نیست.

سیوند جزء بلوک خفرک است و اهالی آن فارس و رعیت قوام الملک می باشند. آبادی بسیار قشنگ وخوش منظری است خانه های آن در دامنه ی کوه شمال شرقی وباغات آن در دشت است و رودخانه از پایین کوه جنوب غربی عبور می کند.
الان که این سطور را می نویسم ساعت شش بعد از ظهر است. در کنار پلوار نشسته ام و یکی از باغبان ها مقداری انگور برایم آورده و بعد از شستن در نهر تاریخی پلوار آن ها را جلوی من گذاشته است.من افسوس می خورم که مقدار آن از حوصله ی بنده زیادتر است و رفیقی ندارم که در خوردن با من مصاحبت کند.

اهالی سیوند غیر از فارسی معمولی زبان خاصی از شعب فارسی قدیم دارند هر وقت به آن تکلم می کنند بی اختیار سابقه ی تاریخی زبان فارسی به خاطرم می آید و یقین می کنم که فرس قدیم وپهلوی یعنی زبان کتیبه های میخی و پهلوی و نقش رجب و استخر که چهار پنچ فرسنگ بیش از این آبادی فاصله ندارد و نسبت به این زبان به اصطلاح اروپایی ها longue mere شمرده می شوند. چندان با یکدیگر فرق نداشته اند و این همان زبانی است که اردشیر وشاپور و داریوش و خشایارشا هم در همین نواحی به همان تکلم می کرده وکتیبه های خود را به آن نوشته اند.

صبح ساعت شش از سیوند حرکت کردیم وبعد از عبور از پیچ وخم های چند به چاپار خانه ی (پوزه )سه فرسنگی سیوند و یازده فرسنگی شیراز رسیدیم. جاده ی سیوند به پوزه در طرف مشرق نهر پلوار است و قریب سه فرسنگ آن طرف تر جاده ی قریه(حاجی آباد)اتفاق افتاده که کتیبه ی معروف پهلوی شاپور اول در آن جاست ولی چون از جاده کنار افتاده باید به خصوص به دیدن آن رفت............

ده کانه

de:kââne نام  شهر قدیم سیوند پس از حمله محمود افغان به شهر پس از اسلام سیوند(سیوند خرابه) پدید آمد و تا اوایل حکومت قاجار  زیستگاه مردم سیوند بوده است  به بیان دیگر این شهر شهر مردم سیوند در زمان افشاریه ،زندیه و اوایل قاجار می باشد که  در زمان حمله محمود افغان در زمان شاه سلطان حسین صفوی شهر آباد سیوند که ویرانه های آن امروزه با نام سیوند خرابه شناخته می شود بکلی ویران گردید و مردم سیوند پس ویران شدن شهر به کوههای سیوند در مکانی در جنوب سیوند کنونی پناه آوردند و بر فراز کوه در دو طرف دره ای با شیب نچندان زیاد که از چهار طرف محصور می باشد که این حصار طبیعی از شرق بوسیله صخره ای بسیار عظیم و که بسختی امکان صعود از آن فراهم می باشد و از سه سوی دیگر کوه می باشد سکنی گزیدند دره بطوری است که بر کل منطقه احاطه کامل داشته تا بتوانند در صورت مشاهده هرگونه  تهاجمی بسرعت واکنش نشان داده و مانع یورش به شهر گردند و در موقع خطر مردم سیوند از قسمت شرقی که به صخره ای سترگ محدود می شود بالا رفته و با غلطاندن سنگ بر دشمنان بر آنها چیره می یافته اند شیب دره از شرق به غرب است که در همین امتداد  از میان دره جوی  آبی که از فراز صخره سرچشمه می گیرد  می گذرد که آب شهر را تامین می کرده است سرتاسر دره با خانه هایی کوچک پوشیده شده است و نقب ها و دالانهای زیر زمینی ،معابر و کوچه های باریک بخوبی مشخص است ابزاری نیز که در دل سنگها تراشیده اند مانند jafan نیز در سراسر شهر بوفور پیداست در پایین دره و دشت  شمالی آن چاهی عظیم وجود دارد که فاضلاب حمام  آن در آن جمع می شده و ویرانه هایی از حمام آن نیز در ورودی شمالی دره هنوز پا برجاست در میان شهر که کف دره و پایین ترین نقطه شهر  محسوب می شود شاید تنها نقطه هموار شهر را می توان یافت که ویرانه های مسجدی سنگی را می توان مشاهده کرد.

هر چه شهر دوره اول اسلامی سیوند (سیوند خرابه) در دامنه کوه و زمینی هموار بنا شده اما شهر دوره دوم اسلامی سیوند ( de:kââne ) در مکانی ناهموار و دور از دسترس ساخته شده که این حکایت از بروز ناامنی در دوران پس از صفویه برای مردم سیوند حکایت می کند که این ناامنی شاید نه از سوی راهزنان و  یاغی های محلی بلکه از سوی حکومت ایجاد شده چنانکه مردم سیوند در دستگاه حکومت صفویه بویژه شاه عباس از جایگاه بسیار بزرگی برخوردار بوده اند و در زمان خروج افغانها  فداکاری های بسیاری انجام دادند و در به حکومت رسیدن نادر نقش مهمی ایفا نمودند از آنجا که بسیاری اطرافایان نادر در پایان عمر وی مورد غضب واقع شدند سیوندنیان نیز از این غضب در امان نبودند چرا که شمس الدین قائد سیوندی و خانواده اش در زمان نادر مورد خشم وی قرار گرفته و از سیوند به جنوب فارس کوچانیده شدند که احتمال می رود این گونه بی رحمی ها بر مردم سیوند بسیار گسترده تر از این مقدار بوده است که مردم سیوند را به چنین جایی گسیل داده است.

در زمان فتحعلی شاه قاجار مردم سیوند از de:kââne به دامنه کوه که سیوند کنونی در آنجاست نقل مکان نموده اند که امروزه ویرانه های آن در جنوب سیوند کنونی باقی مانده است.

اما تحقیقات تکمیلتر بر این استوار است که de:kââne دژی عظیم در زمان ساسانیان بوده که پس از صفویه پناهگاه مردم سیوند گردیده است...............

بر گرفته از کتاب سیوند کهن شهر تمدن ماد و پارس از مدیر وبلاگ (در حال تالیف)

برپا بود جشن انگور....

  تصاویری از باغهای انگور در سیوند

 

 

 

 

 

 

 

 

ده عکس زیبا از سیوند

چند عکس بسیار زیبا از سیوند جهت تبریک عید سعید فطر پیش کش به همه سیوندی زبانان 

                        

لاهنلغعاتلب
تامتنمکن

  لبیلاب

بلالببکمتنیسل

چند عکس از سهره ماده سیوندی

سهره سیوندی از معروفترین سهره های ایرانی است و در همه جا بنام سهره سیوند شناخته می شود  قیمت هر سهره سیوندی بین ۸۰ تا ۱۰۰ هزار تومان است عکسی ببینید از سهره سیوندی

 

 

 

رشته کوه شرقی سیوند

رشته کوه شرقی سیوند  رشته کوهی است با پوشش گیاهی غنی و بکر در ارتفاعات که در شرق سیوند کنونی واقع شده است بعبارت دیگر رشته کوهی است که سیوند در دامنه آن قرار دارد.

این کوه به دو قسمت دامنه و ارتفاعات یا سرکُه تقسیم می شود که قسمت ارتفاعات تقریبا هموار می باشد

آثار باستانی چون بیش از 40 غار مربوط به دوران پارینه‌سنگی جدید - دوران فرادیرینه‌سنگی که تاکنون 8 عدد از ان غارها در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است، غار چهل پله مربوط به دوره ساسانی،  قلعه دختر مربوط به دوره ساسانی، دهکانه مربوط به عصر ساسانی و زندیه و افشاریه ، گورستان قنبر قنبرو مربوط به صفویه تا اوایل قاجار، دخمه های هخامنشی ، نیایشگاه زردشتیان باآپیرو و دهها اثر دیگر را شامل می گردد.

دره زنگه بانی،دره مهدی، ویک، پیازی، خلیلی، چال گرگی، جانقلی، شوردان، وندان، بان چیلو، مکانهایی است که در ارتفاعات شمالی رشته کوه شرقی سیوند می باشند.

همچنین مکانهای دامنه به ترتیب در امتداد رود سیوند:سم سم، سرچشمه یا چشمه ابوالمهدی، ابوالمهدی، دولچه، قلعه دختر، دره آهنگی، کشت، پل سنگی، سیوند،  قلات، دره حسنی (امتداد آن دره چار وردی) قنبر قنبرو، تمب نوروزی، دهکانه ،باآپیرو و گلیو می باشد.

چشمه های سم سم ،سرچشمه و پل سنگی در دامنه این کوه و چشمه های خلیلی، پیازی ، ویک و چاه جانقلی در ارتفاعات این کوه می باشند.

نمایی از سیوند از فراز رشته کوه شرقی آن

کمر پلسنگی

دره مهدی

دره زنگه بانی

چال جانقلی

شوردان

چال گرگی

نمایی از سم سم از فراز خلیلی

درخت بنه در وندان در فصل میوه دهی





چهار طاقی قلعه دختر بر فراز صخره ای صعب العبور






درختان کهن سال چنار چشمه پل سنگی که امروزه متاسفانه بیل مکانیکی چشمه را نابود کرده است




شرح تصویر:
نمایی از قسمت شمالی رشته کوههای شرقی سیوند
1-ابوالمهدی
2-چشمه ویک
3-دولچه
4-قلعه دختر
5-دره زنگه بانی
6-دره مهدی
7-ریز دسمالک
8-دره آهنگری
9-تل گر کشت
10-کمر پل سنگی
11-سرکُه
12-پل سنگی
13-قلات
14-چک غولوم گسو (راه دستیابی به  قسمت فوقانی)

اشکفت آقا تپه

 غار  آقا تپه سیوند یا غار ممتاز در یال جنوب غربی تاقدیس کوه آقا تپه سیوند  و در موقعیت :681398   ,Y:  3319859      ,Xاز لحاظ زمین شناسی در زون زاگرس و از لحاظ چینه شناسی در زون زاگرس چین خورده  قرار دارد. غار در تاقدیس سیوند با روند شمال غربی جنوب شرقی قرار دارد .

 

نوع غار : کشف شده
نام (های) غار : ممتاز ،آقا تپه
معنی نام (وجه تسمیه) : ممتاز نام فردی است که غار فوق را کشف کرده است، آقا تپه نام کوه است
 29˚ 59' 46.51" : (N)  عرض جغرافیایی دهانه غار
 52˚ 52' 50" : (E)  طول جغرافیایی دهانه غار
ارتفاع دهانه اصلی از سطح دریا : 1750 متر
استان : فارس
نزدیکترین شهر : سیوند
نشانی محل غار : سیوند،جنوبی ترین کوه در رشته کوههای غربی سیوند
طول غار : 200 متر
عمق غار : 50 متر
جانداران داخل غار : خیر
اطلاعات، داستانها و افسانه های اهالی در مورد غار : -
کشفیات درون غار (اشیاء یا ابزار تاریخی، استخوان انسان یا جانور، ...) : -

 

اطلاعاتی در مورد غار ممتاز :غار ممتاز در ۴۰ کیلومتری شمال شرقی شیراز و در نزدیکی نقش رستم قرار دارد.
مسیر حرکت : مسیر نخست از روستای حاجی آباد مسیر دوم از سیوند از چاه سیاه و لیرک

نوع غار : اهکی( اثر نفوذ اب های اسیدی در لایه های اهکی ) - فرسایش اب (دریاچه ای)و این غار فعال می باشد .



 در پشت جنوب غربی سیوند كوهي وجود دارد به نام آقا تپه  در سمت غرب کوه چشمه بنام قلعه نرگسی وجود دارد که در تمام فصول سال آب دارد.

 

در این غار : استالاکتیت و استالاکمیت های (چکیده و چکنده) بسیاری وجود دارد.مون میلک هم مشاهده می شود.                             

 

 

موقعیت غار آقا تپه در نقشه 1:250000 زمین شناسی

 

 

در این تاقدیس سنگهای آهکی سازند داریان قرار داشته که سنگ میزبان غار نیز می باشد. در روی این سازند در دور تا دور تاقدیس مذکور سازند کژدمی با لیتولوژی تناوب شیل و مارن رخنمون  یافته است.در غرب این تاقدیس عملکرد یک گسل معکوس باعث حذف قسمت هایی از سازند داریان و رخنمون یافتن سازند آهکی سروک در مجاورت سازند های داریان و کژدمی گردیده است.حساسیت به فرسایش سازند مارنی شیلی کژدمی و مقاوم بودن سازندهای آهکی داریان و سروک باعث تشکیل ساختار زین اسبی (گردنه ) شده است . در سازند آهکی داریان (سنگ میزبان غار ممتاز) شواهد انحلال سطحی نظیر انواع کارن (karren ) دیده می شود.همچنین حداقل دو دسته درزه هم یوغ Coungugate) ) در آنها دیده شده که جهت عمومی این درزه ها بیانگر این مطلب است که نیروهای بوجودآورنده این درزه ها عمود بر محور چین خوردگی عمل کرده است این مطلب بیانگر ارتباط درزه های بوجود آمده با چین خوردگی است. گسل مذکور دارای شواهد  فعالیت عهد حاضر نمی باشد و غالب شکستگی هایی که احتمال دارند در ارتباط با گسلش بوجود آمده باشد،جوش خورده بود و کاملاً توسط کلسیت پر شده است. در سازند داریان قطعات دو کفه ای و خرده های شکم پایان و میکرو فسیل های روزن بران از جمله Orbitolina مشاهده می گردد که سن آپتین – آلبین (کرتاسه تحتانی حدود110-95میلیون سال پیش) را نشان می دهد .

 

 

کشیدگی غار بیانگر توسعه غار در امتداد شکستگی است وبه نوعی (Stractural Contrded ) بوده است . این غار از نوع غارهای ایزوله (Isolated cave ) می باشد و اظهار نظر قطعی در رابطه با نحوه تشکیل غار نیاز به بررسی های بیشتر دارد.

مجموع طول نقشه برداری شده 137مترو متوسط وزنی جهت حرکت در غار نیز 208درجه و متوسط شیب  متوسط غار 22 درجه می باشد  . بطور کلی پیمایش غار نیاز به ابزار فنی فرود و صعود نداشته و تنها دسترسی  به دهانه غار نیازمند صعود حدود 5-4 متری است که جهت افراد مبتدی بهتر است برای ایمنی بیشتر کارگاه حمایت تشکیل گردد.

 

 

در غار مذکور انواع Flowstone , Stalagmite,Stalagmite,Column مشاهده می شود.در برخی قسمتها نیز Helectite,Antoditeیا Frostwork   تشخیص داده شد.بالا بودن رطوبت و وجود رسوبات دانه ریز باعث شده که غار در بسیاری مواقع گلی و لغزنده باشد. این غار دارای یک حوضچه آب بوده که از آب آن جهت تجزیه شیمیایی نمونه برداری گردید.

 

 

 

دهانه غار ممتاز در مرکز تصویر دیده میشود

نکته قابل توجه این است که این غار از نظر جریان هوا محدودیت داشته  ودر برخی نقاط آن امکان تردد و یا توقف تعداد زیاد افراد وجود نداشته و یا حداقل بایستی از نظر میزان بالا بودن CO2بوسیله تست فندک و سایر روش ها کنترل گردد.

 

 

 

 

 

 

 

 

منبع عکس ها :انجمن غارنوردان و غارشناسان ايران

الماس بری سیوند

در شمال سیوند کنونی کوهی وجود دارد با نام تنب کرم، در این کوه کارگاه های متعدد برش و استخراج سنگ دیده می شود و یکی از نقاط تامین سنگ تخت جمشید و پاسارگاد بوده است، اهالی سیوند این محل را با نام   الماس بری می شناسند.

  برای جدا کردن سنگهایی که برخی از آنها بیش از 15متر ارتفاع و برخی بیش از 6 متر عرض داشته اند، با تیشه کوه را می شکافتند به نحوی که چهار طرف سنگ مورد نظر از کوه جدا می شد و شکافی به اندازه عرض یک انسان در اطراف سنگ به وجود می آمد. که اکنون می توان به راحتی از میان این شکافها عبور کرد و آثار تیشه را بر روی سنگها مشاهده کرد.

سپس در مقطع پایین سنگ که می خواستند آنرا از کوه جدا کنند، شکافی ایجاد می شد و با استفاده از خاصیت انبساط آب در زمان انجماد و یا با روشهای دیگر، سنگ را از دل کوه جدامی کردند. و جالب است بدانید در همان کارگاه ها، سنگ را کمی هم تراش می دادند، از همین رو است که هنوز نیز برخی سنگهای جدا شده با مقطع دایره در این کارگاه ها دیده می شود.

در ادامه سنگها را به پایین کوه می آوردند و با استفاده از آب رودخانه سیوند آن را بیش از 20 کیلومتر حمل می کردند.

رستنی های بهاری کوههای سیوند

سیوند در کتاب "دوسفرنامه از جنوب ایران"

 در کتاب "دوسفرنامه از جنوب ایران" نوشته:محمد حسن میرزا مهندس قاجار و على خان مهندس،  بخش دوم ص192و193 مطالبی در مورد سیوند آمده است که در ادامه می خوانی توجه داشته باشید که این دو کتاب در سالهای 1256هـ.ق-1307هـ.ق، نوشته شده اند. یعنی حدود 170 سال پیش

توجه داشته باشید که متن زیر عینا از کتاب فوق برداشت شده و حتی یک حرف بدان افزوده نشده است.

لطفا با با توجه به متن از خط پررنگ آنچه از خط پررنگ می فهمید را در نظر بدهید بگویید

قریه سیوند خالصه و تیول جناب صاحب دیوان است. قریه سیوند که قریب به سیصد و پنجاه خانوار رعیت بومى دارد در دره و تنگه واقع شده است که در اطراف آن کوه‏هاى جنگلى سخت و مرتفع واقع شده و از سمت مغرب این آبادى که مختصر جلگه به نظر آید رودى عبور مى‏نماید

و سیوند از قراء قدیم، دهى است خوش‏منظر و پراشجار، باغات انگور آن زیاد و ممتاز، ...........

آبش از رود مذکور، دو باب حمام و یک باب مسجد پاکیزه دارد. تلگراف‏خانه انگلیس در این قریه است. شکار از هر قبیل از کبک و مرغابى و قوچ و میش و بز در کوهستان آن بلکه در تمام راه فراوان است و از قرار مذکور پلنگ در کوهستان غربى که اتصال به کوه‏هاى جنگلى امام‏زاده اسمعیل سرحد دارد اغلب یافت شود، بواسطه گرمى هوا و جنگل کوه‏ها برف در کوهسار نماند.

جمیع این قریه محل نزول قوافل فارس است. فاصله مابین کناره و سیوند پنج فرسنگ است. راه آن از قرار ذیل پس از عبور از تخت‏ جمشید الى یک فرسنگ و نیم در امتداد جلگه عبور نماید و از چاپارخانه و قراول‏خانه که در زاویه شمال غربى شترکوه است گذشته به رود سیوند رسد و از این‏جا راه دو شعبه شود .....................

قرائى که در امتداد هر دو جاده دیده مى‏شود از قرار ذیل است: گلیون- شمس‏آباد- حاجى‏آباد- حسن- آباد- هشت‏چهان- سیدون- دشت‏آباد.

کالسکه از هر دو راه با اندک تعمیرى عبور مى‏نماید و مخارج پل‏سازى روى نهرهاى کوچک رود سیوند که ملاحظه شد به انضمام اصلاح بعضى نقاط جاده که در وقت زراعت شکستگى حاصل نموده سیصد و پنجاه تومان است تا بتوان بى‏زحمت کالسکه را عبور داد. توضیح آنکه پس از عبور از خفرک سفلى که به قریه مشجر با منظر سیدون رسند الى قریه سیوند همه جا از دامنه رود مزبور باید عبور نمود و کمال صفا از حیثیت آب و چمن و اشجار قراء و اشجار جنگلى و کوهستان اطراف مشاهده شود. و این قریه آخر بلوک خفرک است و خود آن جزو بلوک سیوند محسوب شود. ایلات عرب از این نقطه عبور نمایند قراول‏خانه که در اوایل راه واقع شده عبارت از چند کپر است. پنج نفر تفنگچى مستحفظ دارد. سیوند مایحتاج قوافل را همیشه آماده دارد ولى لوازم اردو را باید از بلوک خفرک سفلى تدارک نموده و محل اردو در جلگه غربى آبادى سیوند است که در کنار رود واقع شده است. در این قریه سبزى‏کارى و کمى صیفى زراعت نمایند قلیلى از آنها با قاطر که بر روى هم سیصد و پنجاه رأس موجود دارند به اطراف کرایه‏ کشى نمایند و فاصله این قریه الى شیراز پانزده فرسنگ است.

مرور چند واژه سیوندی (بخش نخست- حیوانات)

[e-mail]

سیوندی با سیوند زنده است چرا که با مهاجرت، سیوندی نیز مهاجر می شود کسانی که ابتدا از سیوند مهاجرت می کنند سیوندی سخن می گویند فرزندانشان که در دیار هجر زاده می گردند سیوندی سخن نمی گویند تنها سیوندی می فهمند فرزندان فرزندانشان نه سیوندی سخن می رانند و نه سیوندی می فهمند بلکه تنها میدانند زبانی بنام سیوندی هم هست فرزندان فرزندان فرزندانشان نه هیچ می گویند و نه هیچ می فهمند و نه هیچ میدانند.............

پرندگان
qalâ	کلاغ
siyowk	زاغ
domnowkari	زاغی
bīf	جغد
mer	مرغ
numer	مرغ جوان
xalang	جوجه مرغ
ĵiže xurus	جوجه خروس
xurus	خروس
owyarak	یاکریم
dâse	دارکوب
kamutar	کبوتر
bonješk	گنجشک
pirsŭk	پرستو
Kowg	کبک
dâl	کرکس
Se:re	سهره
čelez	جوجه پرندگان وحشی
jik	جوجه ماکیان

 

 

پستانداران
usŭr	اسب
har	خر
howli	خرجوان
mahar	ماده خر
kuruhar	کره خر
gâ	گاو
ĵenge	گاو نر
gosale	گوساله
espe/esbe	سگ
ošter	شتر
ture	شغال
rubâ	روباه
titâ	گربه
baštitâ	بچه گربه
šâdi	میمون
meymen	میمون
žežu	جوجه تیغی
eškâl	بزکوهی
heyvâ	گوسفند
ma:	میش
bez	بز
bezze	بزغاله
bezčilu	بزغاله
vare	بره
Tilu	توله
kuru	کره
baš	بچه(حیوانات)

 

 

 

 

 

بی مهرگان
paxče	مگس
pertuk	پشه
magaz	زنبور عسل
hul-i zadr	زنبور سمی زرد
hul-i sīr	زنبور سمی قرمز
qale qančer	خرچنگ
qâfele	کفشدوزک
Ra:	خرخاکی
sīsk	سوسک
jez	جیرجیرک
malaq"	ملخ
peš	شپش
muruj	مورچه
bi	بید(حشره)

 

سایر
mazze	قورباغه
mây mutu	بچه قورباغه
mâsi	ماهی
Qom qom	سوسمار
bezmek	بزمجه
tile	بچه(خزندگان)

 

برگرفته از کتاب واژه نامه زبان سیوندی از مدیر وبلاگ (در دست چاپ)

توضیح:

 آ     â

 اَ      a

چ      č

ژ      ž

ش    š

   خ     x

کشیدگی   :

[e-mail]

زنده باد بهار

زنده بادا بهار

    زنده بادا بهار

       زنده بادا بهار

           زنده بادا بهار

                زنده بادا بهار

زنبور عسل در فرهنگ مردم سیوند

...............عسل در سیوند از دو نوع کندو یکی کندوی طبیعی یا همان کوهی و دیگری عسل کندو ست کندوهای عسل که بیشتر در صخره ها و مکانهای صعب العبور می باشند توسط افرادی وارد و توانمند به صخره نوردی انجام می شود

در سیوند nâne را درون ظرفی می گذارند و حدود بیست کیلوگرم عسل و nâne را می فشارند تا عسل آن رقیق تر گردد و امکان جداسازی آن فراهم گردد سپس nâne  نرم شده را درون کیسه ای ریخته و می فشارند تا عسل خارج شود پس از بیرون آمدن عسل تفاله باقیمانده در کیسه را درون دیگ می جوشانند که شهدی قرمز رنگ پدید می آید و در زبان سیوندی به آن dišow asal می گویند.و تفاله باقیمانده را مجددا در  دیگی دیگر می جوشانند و در حالی که بسیار گرم است  درون کیسه می ریزند و با دو چوب می فشارند تا شهد آن که گرم می باشد درون ظرفی از آب سرد ریخته شود تا بالافاصله منجمد گردد این ماده زرد رنگ را ša:m می نامند و برای استحکام بخشی استفاده می گردد گیوه دوزها در سیوند نخهای گیوه دوزی را با ša:m آغشته می سازند تا مستحکم تر گردد.

Barmân مومی است سیاه رنگ که درون آن عسل نبوده و برای گرفتن سوراخ ظروف فلزی و ترمیم آنها از آن استفاده می کنند.

 

سیوندیان اگر یک magaz عسل کمی داشته باشد آنرا برنمی دارند و از دیگر کندوها نیز پس از برداشت عسل مقداری عسل را در کندو می گذارند زیرا معتقدند magaz مقداری از عسل را باید در کندو داشته باشد تا بتواند عسل تولید کند و زنده بماند و به اصطلاح کور نکند.

کندوهای خانگی نیز در سیوند به دو صورت ساخته می گردد یکی که درون کنده درخت بید را خالی کرده و به عنوان کندو از آن استفاده می کنند و دیگری tol magazi که ظروفی سفالی شبیه خمره اما کوچکتر است که یک طرف آن را بسته و طرف دیگر را با گل می پوشانند و در هنگام برداشت عسل آنرا باز  و دوباره می پوشانند tol magazi را برخی برای استفاده بهتر درون دیوار کار می گذارند..................

برگرفته از کتاب تاریخ و فرهنگ سیوند از نویسنده وبلاگ(در حال تالیف)

شرح تصویر:زنبور عسل در کوههای سیوند،کوههای شرقی سیوند -سرکه-انتهای قسمت شمالشرقی دره زنگه بانی - مشرف به ویک-اردیبهشت91

برف در کوچه باغهای باستانی سیوند

تاریخ عکس برداری 7 اسفند 90

سیوند 2

تعدادی عکس از سیوند هنگام جستجو در google مشاهده شد

بقیه عکس ها را در ادامه مطلب ببینید

ادامه نوشته

خانه های تاریخی سیوند

قدمت این خانه ها به زمان مهاجرت سیوندی ها از دهکانه به سیوند کنونی می رسد یعنی بیش از 250 سال قدمت این خانه ها ست که در تمام محلات قدیم سیوند وجود داشته خانه هایی به سبک خانه های تاریخی ثبت شده در آثار ملی کشور است عدم برنامه ریزی صحیح و عدم مطالعات شهرنشینی باعث تخریب این بناهای تاریخی و شکل گیری خانه ها جدید فاقد اصول شهرسازی در محلات تاریخی می شود که خانه های نوساز نیز مشکلات بسیاری را برای مدیریت شهری و زندگی نوین فراهم می سازد

عدم یکسان سازی و مدیریت خیابانی و کوچه ای،

فقدان شرایط برای ایفای حقوق شهروندی و همسایگی ،

سخت بودن  اجرای طرح فاضلاب و گاز شهری و دیگر امکانات شهری ،

نا متوازنی معماری خانه ها

و....

از مشکلات ساخت و ساز در بافت تاریخی می باشد

.متاسفانه اکثر این خانه ها تخریب شده تنها چند خانه وجود دارد .

سر در ورودی خاندان نظری سیوندی در محله بیرامی سیوند

قسمتی از خانه در حال تخریب خاندان محمودی سیوندی در محله سرچالی سیوند

بس بجا و ضروری است شورای اسلامی سیوند اقدام به خرید این خانه ها کرده و با تعمیر و نگهداری این خانه ها و معرفی به سازمان میراث فرهنگی میراث دار نیاکان سیوندی باشد.

سیوند

با جست و جویی در اینترنت به تعدادی عکس از وبلاگها و سایتهای غیر سیوندی برخوردم برخی از این عکس ها خبری اند اما بسیاری نیز عکس هنری اند در ادامه مطلب عکس ها را ببینید

ادامه نوشته

افسانه های سیوند/داستان حاتم وطاهی

چند روز پیش یک پروژه دانشجویی از رشته زبانشناسی دانشگاه شیراز دستم رسید که قسمتهایی از آن که شامل یک افسانه کهن می باشد را برای شما در ادامه مطلب آورده ام ابتدا متن سیوندی با خط آوانگاری آمده است و در پایان ترجمه متن به فارسی آمده است توجه داشته باشید چون دانشجویان عزیز سیوندی نبوده اند احتمال دارد در متن سیوندی آن اشکالات بسیار جزیی وجود داشته باشد

ادامه نوشته

گورستان دوره اول اسلامی سیوند

به پسوند سیوندی پس از نام و نام پدر متوفی توجه نمایید

دل سنگ خارا بگرید مدام

به مرگ جوانان نادیده کام

آمد بهار و نوگل ما زیر خاک خفت

ما را در این بهار عجایب گلی شکفت

آیا میدانید شاعر دو بیت بالا که بر روی سنگ قبرهای این گورستان حجاری شده چه کسی بوده است؟

گورستان دوره اول اسلامی سیوند(قرن دوم تا انقراض صفویه) اوج ارادت و علاقه مردم سیوند به اهل بیت پیامبر (ص) را می رساند.

در شیراز گوستانی است بنام دارالسلام که حتی یک دهم گورستانهای تاریخی سیوند ارزش تاریخی ندارد اما ای کاش مسئولین کمی هم نسبت به تخریب گورستانهای تاریخی سیوند واکنش نشان می دادند.

متاسفانه این بنای ارزشمند توسط بیگانگان و بخصوص اهالی روستای ق...د آسیبهای بسیاری دیده است.

زمستان در سیوند

کوچه باغهای تاریخی سیوند 7 اسفند ماه 90

محرم در سیوند و علم سیوندی

 

 

علم سیوندی

علم سیوندی

 

 

 

......وان کاخ که شد سوخته در دامن سیوند

محمدتقی بهار، (متولد 1265ه.ش مشهد-وفات1330ه.ش تهران) ملقب به ملک الشعرا شاعر ، ادیب ،نویسنده و سیاستمدار شهیر ایرانی   در عصر مشروطیت قطعه شعری سروده که پیشینه پرغرور ایران  را یاد آور و آرزو می کند که باز چنین روزی فرا رسید در یکی از ابیات این شعر که بهار سراسر از واژگان کهن ایرانی بهره گرفته است از سیوند یاد نموده است

                                                                                

وجود واژه سیوند در شعر بهار از چند بهت ارزشمند است نخست آنکه آوردن سیوند در  شعر شاعر بزرگی چون بهار نشان از عظمت سیوند دارد دوم آنکه در همان مصراع از "کاخ سوخته بر دامن سیوند " یاد شده کاخ سوخته  که همان تخت جمشید می باشد و قراردان آن در دامن سیوند نشان از شکوه سیوند و تعلق داشتن تخت جمشید و تمامی منطقه باستانی به سیوند حکایت دارد

شعر را با هم می خوانیم:

 

 ......صد کان پر از گوهر و صد گنج پر از زر

 صد مخزن پیروزه و صد معدن یاکند

صحرا گل لعل چو رامشگه ی پرویز

 بستان زگل سرخ چو آتشگه ی ریوند

بلبل چو مغان خرده اوستا کند از بر

مرغان دگر زند کنند از بر و پا زند

یک مرغ نیایشگر مهر آمد و فَرورَد

 یک مرغ ستایشگر ارد آمد و پازند

فرورد ز مینو به جهان آمد و آورد

همراه گل سرخ بسی فره و آورد

برگیر می لعل از آن پیش که در باغ‌

 بر لعل لب غنچه نهد صبح شکر خند

صبح است و گلان دیده گمارند به خورشید

چون پیش بت نوش لبی شیفته‌یی چند

مانیز نیایش بر خورشید گذاریم‌

خوشا که نیایش بر خورشید گذارند

آنگه که برون آید و از اوج بتابد

و آنگاه که پنهان شود اندر پس الوند

زرین شود از تافتنش سینهء البرز

چون غیبهء زر از بر خفتان و غژاکند

چون خیمه زر بفت شود باز چو تابد

مهر از شفق مغرب بر کوه دماوند

یا چون رخ ضحّاک بدانگه که فریدون‌

بنمود رخ خویش بدان جادوی دروند

شد کشور ایران چو یکی باغ شکفته‌

 از ساحل جیحون همه تا ساحل اروند

مرغان سخن پارسی آغاز نهادند

 از بندر عباسی تا بارهء دربند

هرمزد چنین ملک‌گرانمایه به ما داد

 زردشت بیار استش از حکمت و از پند

گر فّرِ کیان باز به ما روی نماید

 بیرون رود از کشور ما خواری و آفند

وز نیروی هرمزد،در آید به کف ما

 آنچه از کف ما رفت به جادویی و ترفند

آباد شو بار دگر کشور دارا

واراسته گردند و به اندام و خوشایند

آن طاق که شد سوخته بر ساحل دجله

‌ وان کاخ که شد سوخته در دامن سیوند

هر شهر شود کشور و هر قریه شود شهر

 هر سنگ شود گوهر و هر زهر شود قند

دیگر دُرِ غلطان رسد از خطّهء بحرین‌

دیگر زر رویان رسد از کوه سکاوند

از چهرهء کانها فتد آن پردهء اهمال‌

 چون پردهء خجلت زعذار بت دلبند

بانگ ره آهن زچپ و راست بر آید

چون نعرهء دیوانِ برون تاخته از بند

صد قافله وارد شود از رهگذر روم‌

صد قافله بیرون رود از رهگذر هند

بندر شود از کشتی چون بیشهء انبوه‌

هر کشتی غرنّده چو شیر نرِ ارغند

از علم و صناعت شود این دوده‌گرامی

‌ وز مال و بضاعت شود این خطّه کرامند

بار دگر افتد به سر این قوم کهن را

 آن فخر کز اجداد قدیم است پس افکند

آن دیو کجا کارش پیوسته دروغست‌

از مرز کیان برگسلد بویه و پیوند

دوران جوانمردی و آزادی و رادی‌

 با دید شود چون شود این ملک برومند

ور زنده شود مردم و ورزیده شود خاک‌

 از کوه گشاید ره و بر رود نهد بند

پیشه‌ور و صنعتگر و دهقان و کدیور

 ورزشگر و جنگاور و کوشا و قوی زند

پاکیزه و رخشنده شود نفس به تعلیم‌

چونانکه گوارنده شود آب در آوند

گردد زنکو کاری و دانایی و رادی‌

 عمر کمِ ایرانی،افزون زصد و اند

بر کار شود مردم دانشور پر کار

 نابود شود این گره لافزن رند

ور زانکه نمانم من و آن روز نبینم‌

 این چکامه بماناد بدین طرفه پساوند

 

آثار هخامنشی سیوند (الماس بری سیوند)

تاکنون بیش از پنجاه هزار قطعه عکس از آثار باستانی طبیعت و فرهنگ مردم سیوند توسط مدیر وبلاگ تهیه شده نظر شما راجع به انتشار منتخب عکس ها در یک کتاب و برپایی نمایشگاه عکس با این عکس ها چیست؟

 

کوچه باغهای باستانی سیوند

 

 

 

 

پل هخامنشی سیوند

این اثر در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. اين پل که امروزه به صورت ويرانه اي درآمده ، در شمال سیوند کنونی در مکانی بنام سربند سیوند یا پیچ سیوند  بر روي رودخانه سیوند ، در مسير کاروان رو قديم تخت جمشید به پاسارگاد واقع گرديده است. با توجه به اينکه اين پل در مسير ارتباطي پاسارگاد و تخت جمشيد و جاده هاي مهم دوره هخامنشي قرار دارد ،  بناي اصلي پل مربوط به دوره هخامنشي يا ساساني است که در دوره اسلامي چندين بار  مرمت و بازسازي شده است.

  

با توجه به بقاياي برجاي مانده و نقشه بازسازي شده ، پل سيوند قبل از ويراني حدود 130 متر طول و 20/6 متر ارتفاع داشته است. پايه هاي اين پل در کناره و ميانه آن بر روي سطح سنگفرشي که به صورت سد کم ارتفاعي عمل مي کرد ، قرار مي گرفته که بقاياي آن هنوز مشهود است. پل داراي دهانه هايي متعدد با ابعاد مختلف بوده که تعدادي اصلي و تعدادي فرعي بوده است. عرض دهانه هاي اصلي از جهت شمال به جنوب ، 10/3 ، 4 ، 20/5 و 80/5 متر بوده و ارتفاع پل در محل عريض ترين دهانه به حداکثر خود مي‌رسيده است. قسمت جنوبي پل با قسمت شمالي به جهت پهنا و نوع ساخت کاملاً متفاوت است. پايه هاي قسمت جنوبي پل ، براي شکستن فشار آب در جهت مخالف جريان آب بصورت مثلثي و ظاهراً در جهت ديگر به صورت مدور شکل داده شده اند. با توجه به اينکه شالوده اين پايه ها از سنگهاي تراشيده به اشکال منظم ساخته شده است ، به نظر مي‌رسد که قديمي ترين بخش پل باشد. بر روي صخره هاي جنوبي پل يک برج ديده باني ، احتمالاً به خاطر حفاظت از پل و جاده روي آن ، وجود داشته است.

 

پاییز در منطقه جنگلی تنگ خشک سیوند(تصویری)

جنگل تنگ خشک سیوند یکی از غنی ترین جنگلهای زاگرس است پوشش گیاهی آن بنه بادام کوهی زالزالک ارس انجیر و ....است متاسفانه در سالهای آخیر ایجاد کارخانه تولید شن و ماسه و تامین مواد اولیه از آبرفت رودخانه آنه کارگاه تولید آسفالت از قیر و آبرفت رودخانه آن وبهربرداری از معدن سنگ مرمر در جنگل و از همه مهمتر ورود غریبه ها و تخریب انسانی باعث نابودی این ذخیره گاه کهن گشته است. 

برای دیدن پاییز در پارک جنگلی تنگ خشک سیوند به ادامه مطلب مراجعه کنید

ادامه نوشته

تشیع شهدای گمنام در سیوند(تصویری)

این روزها شهر سیوند معطر به عطر شهدا بود (منبع عکس ها:ایسنا)

با وجود اینکه سیوند بیشترین شهید را در شهرهای استان فارس تقدیم کرده اما متاسفانه هیچ شهید گمنامی تاکنون به سیوند انتقال نیافته  و این مراسم جهت انتقال شهدا و خاکسژاری شهدا در یکی از شهرهای شمالی فارس بوده است که حتی یک چهارم تعداد شهدای سیوند هم شهید تقدیم انقلاب نکرده است.

برای دیدن عکس ها به ادامه مطلب مراجعه کنید

ادامه نوشته

میرزا محمدعلی سیوندی (مشیرالملک اول)

همه شما بی شک نام "مشیر" را شنید اید و در مورد پیشینه مالیات گیری و اخذ مالیات مردم فارس در سیوند چیزهایی به گوشتان خورده است در مورد استاد بنام خط در سیوند هم حتما اطلاعاتی دارید اما جالب است بدانید مشیر یک سیوندی است که وی و پسر او مشیرالملک دوم خدمات بسیاری برای مردم فارس انجام دادند باهم شرح زندگی وی را می خوانیم باشد که در آینده نزدیک با تدون کتاب تاریخ سیوند به این شخصیت بزرگ بیشتر بپردازیم

 

 

میرزا محمدعلی سیوندی در سال 1177 ه.ق در سیوند (مرکز بلوک خفرک ) متولد شد وی  پسر میرزا ابراهیم مستوفی سیوندی  بود که در علم سیاق و حساب مهارت فراوان داشت میرزا محمدعلی سیوندی خط شکسته و تحریر و سیاق دفتری را نزد پدر خود و دیگر اساتید سیوندی در سیوند آموخت و  استاد مسلم زمان خود گردید  او که مالک زمین های بخش جنوبی سیوند یعنی خفرک بود بهمین دلیل در برخی مواقع او را میرزا محمدعلی خفرکی نامیده اند.

 درسال   1206 حاج ابراهیم کلانتر فارس  هنگامی که به سیوند آمده بود با  او آشنا و وی را منشی مخصوص خود کرد و با خود به شیراز برد

 پس مدتی چون حاج ابراهیم با لقب اعتماد الدوله به مقام صدارت رسید و به تهران رفت،میرزا محمدعلی سیوندی  را به وزارت اسدالله خان پسر دوم اعتمادالدوله و حاکم بروجرد و لرستان و خوزستان گماشتند و او عازم بروجرد شد.

پس از برکناری اسدالله خان از حکومت آنجا به شیراز آمد و به وزارت حسینعلی میرزا فرمانفرمای فارس منصوب گردید و در سال 1245 ه.ق که فتحعلی شاه به شیراز آمد به لقب مشیرالملک مفتخر گردید.

در همان سال  حسینعلی میرزا فرمانفرمای فارس ،محمد زکی خان نوری را از وزارت فارس برکنار کرد و دستور داد تمام خانواده های نوری از شیراز کوچ کنند و به زادگاهشان نور مازندران بروند.

پس از اینکه محمد زکی خان نوری از وزارت برکنار شد،فرمانفرما به جایش میرزا محمد علی سیوندی  سر رشته دار را به وزارت فارس منصوب کرد.

 

 در سال 1262 ه.ق میرزا محمد علی مشیرالملک وزیر فارس که بیش از هشتاد سال زندگی کرده بود در شیراز درگذشت و و کالبد او را در صفه تربت جنوب گورستان در درسلم به خاک سپردند  و بر سر گور او توسط پسرش عمارتی که به چهارطاقی مشیر معروف است ساختند که تا به امروز آن عمارت پابرجاست.

پس از مرگ وی صاحب اختیار لقب مشیرالملکی را به فرزند او میرزا ابوالحسن داد و وی را به منصب وزارت فارس منصوب کرد.

میرزا محمدعلی سیوندی (مشیرالملک اول) و پسرش میرزا ابوالحسن (مشیرالملک دوم) منشا خدمات بسیاری در شهر شیراز و استان فارس بودند چندین مسجد،آب انبار،حمام،کاروانسرا،تیمچه و سرا در بازار و..... از خدماتی است که این دو سیوندی بزرگ به مردم نمودند

پس از مرگ میرزا ابوالحسن چون وی پسری نداشت اگرچه دو داماد وی دارای موقعیتهای مهمی در حکومت بودند اما نتوانستند دوام زیادی در مقابل مخالفان بیاورند و نفوذ خاندان سیوندی در حکومت قاجار از بین رفت.

مشیر دارای املاک زیادی درقسمت جنوبی  سیوند (خفرک) بود از جمله شوره ای،لیرک،دشتبال و باغ لردی و.... که اکثر آنان را وقف عام کرده بود که در سالهای بعد توسط امتیاز،سیاه کهن چی و ....ثبت و در تملک آنان قرار گرفت

.

(شرح تصویر:سرای مشیر  مکانی است معماری هشت گوش واقع در جنوب بازار وکیل و شمال بازار مشیر که در دوره قاجاریه توسط میرزا ابوالحسن خان سیوندی  بنا گذاری شده است. این بنا در سال ۱۳۴۷ هجری شمسی با شماره ۴۲۴ در سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده است )

سیوندیان معروف زیادند امید است در آینده نزدیک با تدوین کتاب تاریخ سیوند به معرفی بیشتر این سیوندیان و دیگر کسانی که در سیوند تاثیر گذار بوده اند بپردازیم.

 منابع:

 دولت های ایران در عصر مشروطیت

شرح حال رجال ایران

سیاستگران دوره قاجار

صدرالتواریخ

روزنامه وقایع اتفاقیه

آبشار آقل کمر سیوند

سِهرِه سیوندی

سِهرِه یا فنچ واقعی  با نام علمی Fringilla coelebs  از خانواده ی گنجشک سانان  دانه‌خوار و حشره‌ خوار با منقاری کوتاه، مخروطی وقوی، و پر و بالی رنگارنگ هستند. در خارج از فصل زاد و ولد می‌کنند و دسته جمعی به سر می‌برند. نر و ماده تقریباً هم‌شکل نیستند.

                        

سهره یا به زبان سیوندی se:re گونه های مختلف و شناخته شده ای دارد که یکی از مهمترین این گونه ها سهره سیوندی می باشد که در همه جا با همین نام  شناخته شده می باشد سهره سیوندی صدایی بسیار خوب و ممتد دارد که از این نظر پرنده شناسان آنرا بهترین نوع سهره می نامند و کسانی که در ارتباط با پرندگان فعالیت می کنند مانند پرنده فروش ها بر این نکته واقف اند و سهره سیوندی از قیمت بسیار بالایی نسبت به دیگر گونه های آن  برخوردار است.زیستگاه این پرنده باغهای سیوند  و کناره های رودخانه سیوند می باشد و بر روی درختان لای پرچین های باغها و نی زارهای اطراف رودخانه سیوند لانه سازی  می کند

متاسفانه امروزه این موجود ارزشمند با خطر انقراض نسل مواجهه می باشد که بطور کلی عوامل زیر را می توان دلیل کاهش تعداد این گونه منحصر به فرد نام برد.

1-     تخریب دیوار های سنتی  پرچین دار باغهای  سیوند به عنوان مهمترین زیستگاه این پرنده  و بلوکی نمودن دیوارها

2-     کاهش سطح باغهای سیوند و تغییر کاربری آنها

3-     تخریب زیست بوم رود سیوند و ورود لودر و تراکتور به بستر آن و حمل شن و ماسه

4-     از بین رفتن جنگلهای کناره های رود سیوند

5-     خشکسالی های چند سال اخیر و کاهش سطح آب رود سیوند و چشمه های کوههای سیوند

6-     صید و شکار سهره سیوندی در سالهای اخیر

7-     ورود غیر متعارف و بیش از حد تراکتور و دیگر وسایل نقلیه به کوچه باغها و رود سیوند

علاوه بر سهره سیوندی جانداران و پرندگان منحصر به فرد دیگر در سیوند زندگی می کنند که در آینده به معرفی آنها می پردازیم.

*برای آشنایی بیشتر با سهره ها و نگهداری آن همچنین اطلاعات بیشتر در مورد سهره سیوندی می توانید به کتاب پرورش، نگهداری وبیماری‌های فنچ، تألیف دکتر احسان مقدس، انتشارات نیلوبرگ، تهران، اردیبهشت 1388.

 

آثار تاریخی سیوند

بطور کلی آثار تاریخی سیوند را می توان به سه دسته تقسیم نمود نخست آثار تاریخی که در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است دوم آثار تاریخی که هنوز در فهرست آثار ملی به ثبت نرسیده و در انتظار ثبت در آثار ملی می باشند و سوم آثار باستانی که متاسفانه بطور کلی از بین رفته و تنها نامی از آنها باقی مانده است.

الف-آثار تاریخی ثبت در فهرست آثار ملی

کتیبه پهلوی تنگ خشک سیوند

قدمت: -ساسانیان

مکان: سیوند –شمال سیوند کنونی – تنگ خشک سیوند

تاریخ ثبت: 7 مهر 1354

شماره ثبت: 1111

 کاروانسرای شاه عباسی  سیوند

قدمت: -صفویه

مکان: سیوند –شمال شرق سیوند کنونی –جنوب  سیوند خرابه – شمال رود سیوند

تاریخ ثبت: 25 اسفند 1379

شماره ثبت: 3065

غار تنب کرم سیوند

قدمت: - پارینه سنگی -  فرادیرینه سنگی

مکان: سیوند –شمال شرقی سیوند کنونی –

تاریخ ثبت:  : 11 شهریور 1382

شماره ثبت: 9832

معدن کوه سیوند

قدمت: - -هخامنشی

مکان: سیوند –شمال سیوند کنونی

تاریخ ثبت: ۱۹ مرداد ۱۳۸۴

شماره ثبت: ۱۲۷۸۰

 

گورستان اسلامی سیوند

قدمت: - قرن دوم هجری تا صفویه

مکان: سیوند –شمال شرقی سیوند کنونی _امامزاده عقیل علیه السلام سیوند

تاریخ ثبت: 1385

شماره ثبت: 16035

 

غار تنگ خشک سیوند

قدمت: - پارینه سنگی -  فرادیرینه سنگی

مکان: سیوند –شمال سیوند کنونی- تنگ خشک سیوند

تاریخ ثبت: ۳۰ بهمن ۱۳۸۶

شماره ثبت: ۲۰۷۴۱

پناهگاه تنب کرم سیوند ۱

قدمت: - پارینه سنگی -  فرادیرینه سنگی – -هخامنشی

مکان: سیوند کوه امامزاده سلطان کرم سیوند (تنب کرم سیوند) جنوب معدن الماس بری سیوند

تاریخ ثبت: ۲۶ اسفند ۱۳۸۶

شماره ثبت:21913

 

پناهگاه تنب کرم سیوند ۲

قدمت: پارینه سنگی - فرادیرینه سنگی

مکان: سیوند کوه امامزاده سلطان کرم سیوند (تنب کرم سیوند) جنوب شرقی معدن الماس بری سیوند

تاریخ ثبت: ۲۶ اسفند ۱۳۸۶

شماره ثبت:21929

 

محوطه معدن الماس بری سیوند

قدمت: - -هخامنشی

مکان: سیوند –شمال سیوند کنونی - کوه امامزاده سلطان کرم سیوند (تنب کرم سیوند)- ۱۰۰ متری جنوب شرقی معدن سیوند

تاریخ ثبت: ۲۶ اسفند ۱۳۸۶

شماره ثبت: ۲۱۹۱۵

 

پل سیوند

قدمت: - -هخامنشی -ساسانیان

مکان: سیوند –حاشیه رود سیوند –شرق بند سیوند و جنوب معدن الماس بری سیوند

تاریخ ثبت: ۳۰ بهمن ۱۳۸۶

شماره ثبت: ۲۰۸۹۳

 

غار چهل پله  سیوند

قدمت: -ساسانیان

مکان: سیوند –شمال  شرقی سیوند کنونی _غرب سرچشمه سیوند

تاریخ ثبت: 30 بهمن  1386

شماره ثبت: 20780

غار  سرچشمه  سیوند

قدمت: - پارینه سنگی -  فرادیرینه سنگی

مکان: سیوند –شمال شرقی سیوند کنونی – سرچشمه سیوند

تاریخ ثبت: 30 بهمن 1386

شماره ثبت: 20910

غار  سیوند خرابه

قدمت: - پارینه سنگی -  فرادیرینه سنگی

مکان: سیوند –شمال شرقی سیوند کنونی – شمال سیوند خرابه

تاریخ ثبت:  26 اسفند 1386

شماره ثبت: 21876

 

غار چشمه ابوالمهدی  سیوند 1

قدمت: - پارینه سنگی -  فرادیرینه سنگی

مکان: سیوند –شمال شرقی سیوند کنونی – غرب سرچشمه سیوند

تاریخ ثبت:  : 30 بهمن 1386

شماره ثبت: 20743

 

غار چشمه ابوالمهدی سیوند 2

قدمت: - پارینه سنگی -  فرادیرینه سنگی

مکان: سیوند –شمال شرقی سیوند کنونی – غرب سرچشمه سیوند

تاریخ ثبت:  : 26 اسفند 1386

شماره ثبت: 21849

تپه  سیوند 2

قدمت: - هخامنشی - ساسانی

مکان: سیوند –شمال شرقی سیوند کنونی – غرب سرچشمه سیوند

تاریخ ثبت:  : 26 اسفند 1386

شماره ثبت: 21932

اشکفت حاج بهرامی ۱ 

قدمت: - پارینه سنگی -  فرادیرینه سنگی

مکان: روبروی سد سیوند

تاریخ ثبت: ۱۸ شهریور ۱۳۸۷

شماره ثبت: ۲۳۳۷۸

 

اشکفت حاج بهرامی ۲

قدمت: - پارینه سنگی -  فرادیرینه سنگی

مکان: روبروی سد سیوند

تاریخ ثبت: ۱۸ شهریور ۱۳۸۷

شماره ثبت: ۲۳۴۴۹

 

آثار تاریخی در انتظار ثبت در فهرست آثار ملی

کوچه باغهای تاریخی سیوند (بزرگترین مجموعه باغ خشت و چینه جهان)

قدمت: - مادها تاکنون

مکان: سیوند-در امتداد شرقی رود سیوند

تاریخ ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

این کوچه باغها بزرگترین اثر تاریخی ایران است چندصد هکتار را در بر می گیر دیوارهای چینه ای ،پرچین ها،اشکن ها ،پل ها و .....مجموعه ای باستانی را در بر می گیرد همچنین فرهنگ تقسیم آب و باورهاایی همچون قلاتور حضرت عباس علیه السلام و.......موزه بزرگ تاریخی فرهنگی را پدید آورده است آنچه مسلم است .

تپه باستانی 3 سیوند (شوره ای)

قدمت: - هخامنشیان

مکان: سیوند – جنوب غربی سیوند کنونی -

تاریخ ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ 

 

گورستان پیش از اسلام  سیوند (خرفت خانه)

قدمت: - هخامنشی

مکان: سیوند- خ امام حسن عسکری علیه السلام – روبروی ژاندارمری سیوند

تاریخ ثبت:  ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

 

گورستان اسلامی 2 سیوند

قدمت: - افشاریه - زندیه

مکان: سیوند - جنوب غربی سیوند کنونی – دامنه غربی کوه قنبرقنبرو سیوند

تاریخ ثبت:  ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟:

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

گورستان اسلامی3  سیوند

قدمت: - قاجاریه

مکان: سیوند –خ اما حسین علیه السلام –بعد از دبستان منوچهری سیوند

تاریخ ثبت:  : ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

 

شهر اسلامی  1 سیوند (سیوند خرابه)

قدمت: - قرن دوم تا صفویه

مکان: سیوند – شمال شرقی سیوند کنونی – دامنه کوههای سیوند-غرب کاروانسرای شاه عباسی سیوند

تاریخ ثبت:  ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

 

شهر اسلامی 2  سیوند (دهکانه)

قدمت: - افشاریه - زندیه

مکان: سیوند – جنوب سیوند کنونی –کوههای سیوند

تاریخ ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

آب انبار آسیاب لیرک سیوند

قدمت: صفویه

مکان:سیوند-جنوب غربی سیوند کنونی –دامنه کوههای سیوند - غرب  دهکانه سیوند

تاریخ ثبت:  ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

آسیاب متاسفانه تخریب شده اما دو آب انبار بسیار بزرگ آن که به عنوان تنور آسیاب بکار می رفته باقی مانده است.

قنات های تاریخی سیوند

قدمت: - ساسانیان

مکان: سیوند – شمال سیوند کنونی تنگ خشک سیوند و کمه زرد و آقل کمر

تاریخ ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

این قناتها در سالهای اخیر با احداث راه آهن شیراز – اصفهان همچنین شرکت فجر متعلق به سپاه پاسداران آسیبهای جدی وارد شده است

شهر پیش از اسلام سیوند

قدمت: هخامنشیان-اشکانیان-ساسانیان

مکان: سیوند – شمال سیوند کنونی-تنگ خشک سیوند

تاریخ ثبت:  ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

 

قلعه و چهارطاقی قلعه دختر سیوند

قدمت: - هخامنشیان-ساسانیان

مکان: سیوند – شمال سیوند کنونی –پیچ سیوند –جنوب رود سیوند و پل ساسانی سیوند

تاریخ ثبت:  ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

این چهارطاقی کوچک بر فراز صخره ای مرتفع و صعب العبور واقع شده که در کنار معبد قلعه ای کوچک قرار دارد قدمت چهارطاقی به زمان ساسانیان و قلعه به دوره هخامنشیان بر می گردد صعب اعبور بودن این اثر تاریخی خوشبختانه آنرا از آسیب انسانی مصون نگه داشته است.

غار آبی  سیوند(اشکفته گا)

قدمت: - پارینه سنگی - 

مکان: سیوند،کوههای سیوند- غرب (روبرو) سیوند کنونی

تاریخ ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت:؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

غار امام حسن عسکری علیه السلام سیوند

قدمت: - پارینه سنگی -  فرادیرینه سنگی

مکان: سیوند –انتهای خ امام حسن عسکری علیه السلام سیوند –دره امام حسن عسکری علیه السلام

تاریخ ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

ساختمان ژاندارمری سیوند

قدمت: -قاجاریه

مکان: سیوند – جاده قدیم سیوند  شیراز جنب مرکز اورژانس و بیت امام جمعه

تاریخ ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

خانه های تاریخی سیوند

قدمت: - قاجاریه

مکان: سیوند- بافت قدیمی سیوند

تاریخ ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

اکثر این خانه ها تخریب شده و تنها قسمتهایی از خانه مرحومان عبدالرسول و علی اصغر نظری سالم مانده است.

ویرانه های کاخ ساسانی سیوند

قدمت: - ساسانیان

مکان: سیوند – شمال سیوند کنونی –تنگ خشک سیوند

تاریخ ثبت:  ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

این کاخ در زمان ساسانیان توسط شاهزاده فرخ نریمان سیوندی در میان تاکستانی بسیار انبوه پدیده آمده که امروزه ویرانهای آن در کنار کتیبه پهلوی تنگ خشک سیوند باقی مانده است .

کوره های سیوند

قدمت: - بستگی به کاربرد کوره ها متفاوت از پارینه سنگی تا قاجاریه

مکان: سیوند- کوهها و دامنه کوههای سیوند

تاریخ ثبت:  ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

این کوره ها که کابردهای متفاوتی داشته و در کوههای و دامنه کوههای  سیوند بطور گسترده یافت می شود که بطور کلی این کوره ها را می توان به چهار دسته تقسیم و بر اساس دسته بندی قدمت گذاری نمود

1-کوره های ذوب فلزات:

این کوره ها برای استخراج فلزات  و ساخت اشیا فلزی ااز قبیل آلات برش سنگ،ابزار شکارو دفاع،ظروف،سکه و...بوده است که قدمت برخی از کوره ها به هزاران سال پیش تا زمان هخامنشیان بر می گردد این کورهها در همه جای سیوند بویژه در اطراف الماس بری و معدن سیوند قرار گرفته اند که تعداد زیادی از آنها توسط شرکتهای راه سازی،راه آهن شیراز-اصفهان،شرکت تولید ماسه،قرارگاه خاتم الانبیا و شرکت فجر وابسته به سپاه پاسداران و عشایر و روستاییان منطقه تخری گردیده است.

2-کوره های ساخت سفال و آجر:

این کوره ها نیز از قدمت بسیار زیادی تا چند هزار سال برخوردار می باشند

3-کوره های آهک پزی:

4-کوره های تهیه زغال:

این کوره ها تا حدود چهل سال پیش نیز فعال بوده اند.

 

سنگ قبر و ساختمان امامزاده ابراهیم علیه السلام سیوند

قدمت ساختمان: - قاجاریه

قدمت سنگ قبر:قرن دوم هجری

مکان:سیوند-غرب سیوند کنونی – کنار رود سیوند

تاریخ ثبت:؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

این بنا در عین سادگی از معنویت  و زیبایی بسیاری برخوردار است این امامزاده از نوادگان امام موسی کاظم علیه السلام می باشد

بند  سیوند (سرکندلی)

قدمت: - هخامنشیان

مکان: سیوند – رود سیوند – جنب امامزاده ابراهیم علیه السلام سیوند

این بند با استفاده از قرار دادن سنگهای بسیار بر روی هم ساخته شده است.

تاریخ ثبت:؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

 

دبستان منوچهری سیوند

قدمت: - پهلوی

مکان: سیوند

تاریخ ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

این دبستان از قدیمی ترین مدارس ایران است که محوطه آن دارای یک جنگل کهنسال کاج و سرو می باشد و تاسیس آن به 1319 بر می گردد که متاسفانه در ماههای اخیر دچار آتش سوزی گردیده است.

باغ امتیاز سیوند

قدمت: - پهلوی

مکان: سیوند-روبروی تلگرافخانه سیوند

تاریخ ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

 

مسجد جامع سیوند

قدمت: - قاجاریه

مکان: سیوند

تاریخ ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

قدمت این مسجد به زمان کوچ سیوندیان از دهکانه به سیوند کنونی یعنی صد و هفتاد سال پیش بر می گردد اگرچه در نظر برخی اثر ارزشمندی نیست اما این مسجد سالیان سال با مردم سیوند بوده و خاطراتی زیادی را برای سیوندیان دارد تبدیل این ساختمان به یک مکان فرهنگی و یا موزه عس مردم سیوند در جریان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی بسیار محسوس است عالی ترین قسمت بنا سردر ورودی مسجد است.

 

ساختمان قدیم شرکت تعاونی سیوند

قدمت: - پهلوی

مکان: سیوند –روبروی دبستان منوچهری- بعد از باغ امتیاز سیوند

تاریخ ثبت:  ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

بهترین و شکیل ترین جای این اثر نمای بیرونی آن می باشد که با کاشی کاری های بسیار ارزنده  و زیبا و یک طراحی عالی پدید آمده است.

 

ساختمان گارد جنگل سیوند

قدمت: - پهلوی

مکان: سیوند -

تاریخ ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

شماره ثبت: ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

 

آثار تاریخی نابود شده سیوند

 

 

دژ تنگ خشک سیوند

قدمت: - هخامنشیان

مکان: سیوند – شمال سیوند کنونی – تنگ خشک سیوند

تاریخ ثبت:  هیچ وقــــــــــــــــــــــــــت!

شماره ثبت: صفــــــــــــــــــــــــر!

در زمان ساسانیان دهانه تنگ خشک بصورت دژی مستحکم با سنگ  بسته شد تا مانع از حمله و یورش بیگانگان گردد این دژ مستحکم در اوایل انقلاب توسط اهالی روستاهای دشتبال، خلف طاهونه (داله ای)، حاجی آباد، هشتیجان، زنگی آباد و همچنین قوام آباد (قهماد) تخریب و سنگ آن جهت ساختمان سازی به روستاهای ذکر شده انتقال یافت.

 

برج دیدبانی سیوند

قدمت: - اوایل قاجاریه

مکان: سیوند- محله سرچالی –

تاریخ ثبت:  هیچ وقــــــــــــــــــــــــــت!

شماره ثبت: صفــــــــــــــــــــــــر!

 

این برج که به برج  کل بگ محمد معروف بوده  در هنگام کوچ مردم سیوند از دهکانه به محل کنونی برای دیدبانی و جلوگیری از تاخت و تاز سیوند و در امان ماندن آن از دست دزدان ساخته شده بوده است بطوری که همواره یک نفراز اهالی سیوند بطور نوبتی  بر روی برج نگهبانی می داده است و تا مورد مشکوکی مشاهده می گردید به اهالی خبر می داده است این برج مرتفع تا حدود شصت سال پیش پا برجا بوده است که متاسفانه امروزی هیچ اثری از آن باقی نمانده است.

 

قلعه  فرنگی سیوند (تلگرافخانه)

قدمت: - اوایل قاجاریه

مکان: سیوند -

تاریخ ثبت:  هیچ وقــــــــــــــــــــــــــت!

شماره ثبت: صفــــــــــــــــــــــــر!

 

حمام طاقی سیوند

قدمت: - اوایل قاجاریه

مکان: سیوند – خ منتهی به امامزاده ابراهیم علیه السلام و رود خانه سیوند

تاریخ ثبت:  هیچ وقــــــــــــــــــــــــــت!

شماره ثبت: صفــــــــــــــــــــــــر!

این حمام تاریخی و زیبا متاسفانه تخریب و جای آن خانه بهداشت تاسیس شد.

حوض لیرک سیوند

قدمت: - هخامنشی - ساسانی

مکان: سیوند- جنوب غربی سیوند کنونی- دامنه کوههای سیوند

تاریخ ثبت:  هیچ وقــــــــــــــــــــــــــت!

شماره ثبت: صفــــــــــــــــــــــــر!

این حوض دایره ای بسیار عمیق بود و افسانه های بسیاری در مورد آن در فرهنگ مردم سیوند وجود داشت از میان این حوض چشمه آبمعدنی لیرک می جوشید که توسط یک شرکت خصوصی تخریب و آبمعدنی پارس شد و نام زیبا و تاریخی  لیرک به واژه عربی سارادت تغییر نام داد.این چشمه شفابخش در زمان هخامنشیان و ساسانیان بسیار مقدس بوده است.

 

 

ثپه باستانی4 سیوند (تل نیجویی)

قدمت: - هخامنشیان

مکان: سیوند – روبروی تلگرافخانه سیوند-جنب شرکت تعاونی قدیم سیوند

تاریخ ثبت:  هیچ وقــــــــــــــــــــــــــت!

شماره ثبت: صفــــــــــــــــــــــــر!

 

آب انبار آسیاب لیرک سیوند

قدمت: صفویه

مکان:سیوند-جنوب غربی سیوند کنونی –دامنه کوههای سیوند - غرب  دهکانه سیوند

تاریخ ثبت:  هیچ وقــــــــــــــــــــــــــت!

شماره ثبت: صفــــــــــــــــــــــــر!

آسیاب متاسفانه تخریب شده اما دو آب انبار بسیار بزرگ آن که به عنوان تنور آسیاب بکار می رفته باقی مانده است.

21 شهر در استان فارس جمعیتی کمتر از سیوند دارند

طبق سرشماری سال85 تعداد 21 نقطه دارای شهرداری رسمی می باشند که جمعیت برخی از آنها نصف جمعیت سیوند هم نیست توجه داشته یاشید که آمار سرشماری 90 هنوز اعلام نشده  و این آمار در اردیبهشت ماه 91 از سوی مرکز آمار منتشر می گردد.

ههمچنین آمار تعداد نقاط دارای شهرداری رسمی تا پایان  سال 89می باشد که طی سال اخیر نیز تعداد بیشتری نقطه شهری افزوده شده که جمعیت اکثر آنان از سیوند کمتر می باشد و در شهرهای مشروحه ذیل نیامده است.

در میان شهرهای استان فارس یک شهر دارای جمعیت زیر هزار نفر چهار شهر کمتر از دوهزار نفر و یازده شهر نیز دارای جمعیتی کمتر از سه هزار نفر می باشند.

شاین ذکر است تمامی ارقام از سایت مرکز آمار استخراج شده است.

شهر/شهرستان/تعداد خانوار/جمعیت

1-دوزه/جهرم/178/790

2-خانه زنیان/شیراز/350/1578

3-باب انار /جهرم/445/1702

4-هماشهر/سپیدان/407/1899

5-حسن آباد/اقلید/377/1921

6-رامجرد(کوشکک)/مرودشت/446/2033

7-اسیر/مهر/465/2181

8-افزر/قیروکارزین/470/2243

9-دوبرجی/داراب/548/2500

10-کامفیروز/مرودشت/545/2530

11-نودان/کازرون/856/2589

12-قطرویه/نی ریز/768/2746

13-اهل//لامرد/606/2797

14-کوهنجان/سروستان/750/2930

15-نوبندگان/فسا/766/2933

16-دهرم/فراشبند/684/2946

17-سورمق/آباده/917/3116

18-کره ای/بوانات/807/3158

19-نوجین/فراشبند/772/3306

20-علامرودشت/لامرد/811/3502

21-بیضا/سپیدان/845/3593

 

طبق سرشماری سال 85 سیوند دارای 861 خانوار و جمعیتی بالغ بر 3310 که باور اکثر مردم سیوند جمعیت سیوند بسیار بیشتر از این مقدار است چرا که آمارگیران همواره از اهالی سیدون بوده و بسیاری از مردم اظهار می دارند که از آنها سرشماری نگردیده است چرا که در حدود 1300 شماره تلفن ثابت در سیوند  وجود دارد که این نشان می دهد حداقل 1000 خانوار در سیوند زندگی می کنند همچنین طبق گزارش آب سیوند و شرکت برق بیش از 1000 مشترک خانگی در سیوند وجود دارد که با این اوصاف جمعیت سیوند حداقل هشتصد تا هزار نفر بیش از آمار کنونی تخمین زده می شود.

 

کمی آنسوتر

به تصویر زیر بنگرید

 

در سند بالا که از سوی  بخشداری زرقان به فرماندار شیراز ارسال شده آمده که دو شهر زرقان و مرودشت  پیش از تیر 1334 تاسیس شده و پنج روستای ارسنجان،سیدان،سیوند،سعادت آباد کمین،سلطان آباد کربال (خرامه) نیز واجد شرایط شهر شدن می باشند که تشریفات مقدماتی روستای ارسنجان تهیه و ارسال گردیده است

بخش زرقان کجا بود؟

 بخش زرقان از توابع شهرستان شیراز بود که از بیضا و بانش گرفته تا درودزن و کامفیروز و تا قادر آباد و پاسارگاد از سوی دیگر تا ارسنجان و از جنوب تا بندامیر و خرامه و کربال  ادامه پیدا می کرد.

بخش زرقان در سالهای اخیر به شهرستانها و بخشهای مختلف تقسیم شد این بخش ها  و شهرستانهای زیر می باشد که متاسفانه سیوند هنوز از یک شهرداری رسمی معجوز است .

1-مرودشت (شهرستان)

2-ارسنجان(شهرستان)

3-سعادت آباد (شهرستان)

4-خرامه (شهرستان)

5-کامفیروز (بخش)

6-رامجرد(بخش)

7-خانیمن (بخش)

7-قادر آباد(بخش)

8-مادر سلیمان (بخش)

9-بیضا(بخش)

10-همایجان(بخش)

11-سیدان (بخش)

متاسفانه اگرچه سیوند در سال 1334 مجوز شهر شدن را گرفت وچهار روستای دیگر شهرداری رسمی گرفتند اما در اعطای شهرداری به سیوند مسئولان کوتاهی کرده و همواره مسئله جمعیت را مطرح نموده اند که طبق آمار منشره از سازمان آمار کشور خیلی از شهرها در کشور جمعیتی بسیار کمتر از سیوند دارند و حتی بسیاری از شهرها که اکنون جمعیتی بیشتر از سیوند دارند در هنگام شهر شدن جمعیتشان بسیار کمتر از سیوند بوده  و با گرفتن شهرداری و ایجاد امکانات مهاجرت به صفر رسیده و مهاجرت معکوس نیز که افراد مهاجر برگشته باشند رخ داده است.در بخش زرقان علاوه بر مرودشت و چهار روستای سیدان ،سعادت آباد کمین ،ارسنجان و سلطان آباد کربال (خرامه) که همراه سیوند مجوز شهر شدن دریافت کرده اند روستاهایی همچون رامجرد(کوشکک)،کامفیروز،بیضا،همایجان (هماشهر)،لپویی ،قادر آباد که حتی نامشان نیز نبوده اکنون دارای شهرداری رسمی می باشند و تنها این سیوند است که با گذشت بیش از 56 سال از دریافت مجوز تاسیس شهرداری از شهرداری بی بهره است.

تبعیض ها به همینجا نیز ختم نمی گردد در سالهای اخیر بخش هخامنش با با روستاهای مادر سلیمان ابولوردی و مبارک آباد تاسیس شده که جمعیت کل بخش از جمعیت سیوند کمتر است.

چند سال پیش هنگامی که تازه سیدان شهر شده بود بخشدار سیدان به سیوند آمد و هنگامی که درخواست ارتقا سیوند به شهر مطرح گردید وی پاسخ داد که باید جمعیت سیوند به ده هزار نفر برسد تا شهر شود و هنگامی که به او گفتند که سیدون نیز جمعیت بالای ده هزار نفر را دارا نیست پس چرا به شهر ارتقا یافته پاسخ داد که در آن زمان جمعیت ده هزارنفری مطرح نبوده و الان مدتی است که مصوب گردیده جمعیت بالای ده هزار نفر باشد.

نکته دیگر آنکه سیوند 44 شهید گرانقدر تقدیم نظام جمهوری اسلامی کرده است که هیچکدام از شهرهایی که در بخش زرقان قدیم دارای شهرداری و فرمانداری یا بخشداری  شده اند یعنی سیدان ،سعادت آباد کمین ،ارسنجان و سلطان آباد کربال (خرامه)، رامجرد(کوشکک)،کامفیروز،بیضا،همایجان (هماشهر)،لپویی ،قادر آباد،مادر سلیمان و خانیمن  این تعداد شهید نداشته و تعداد شهدای برخی از آنان از تعداد انگشتان دست نیز کمتر است.

لزوم ایجاد موزه مردم شناسی در سیوند

سیوند به عنوان یکی از مراکز بزرگ تمدنی و فرهنگی در ایران مطرح بوده است فرهنگ مردم سیوند فرهنگی بس غنی و ریشه دار است که در خود زبان ،آداب و رسوم، صنایع دستی و....بسیار غنی را جای داده است که ایجاد موزه مردم شناسی جهت شناسایی و حفظ این فرهنگ کهن بسیار محسوس است موزه مردم شناسی سیوند حول موارد زیر می تواند دایر گردد.

*مراحل و لوازم مرتبط با عزاداری امام حسین علیه السلام در سیوند (علم سیوندی و...)

*لباس های سنتی مردم سیوند

(توضیح: لباس سنتی مردم سیوند که امروزه به فراموشی سپرده شده است با لباس دیگر مناطق فارس متفاوت است لباس محلی سیوند کوتاهتر از لباس دیگر نقاط است و از پارچه های کمتر تهیه شده است که کلا با دیگر مناطق فارس تفاوت اساسی دارد بطور کلی لباس سنتی مردم سیوند شبیه مادهای ایران باستان است)

*ابزار و ادوات مرتبط با کشاورزی مردم سیوند (اوزر،اوسین و....)

*ابزار مرتبط با دامپروری مردم سیوند (لمیش ،کره دان و...)

*ابزار مرتبط با صنعت زنبور داری در سیوند (پنگ، تل مگزی و....)

*ابزار مرتبط با چارپایان ( کئفه ،قیش، پالکی ،رانکی و....)

*صنایع دستی مرتبط با سنگ  و ابزار تراش آنها (حجاری های سنگ قبرهای کهن ،بانکو،جفن ،آسک و....)

*صنایع دستی بافتنی مردم سیوند (قالی ،گبه ،گیلیم ،جاجیم  و....)

*مراحل تولید گیوه سیوندی  معروف به ملکی و ابزار مرتبط با آن

*ابزار تهیه سرکه (خمره های بزرگ و....)

*ابزار تهیه شیره انگور (کریشک و....)

*صنایع دستی  تهیه شده از شاخه  شئرک (گیره ور پوشی ،گیره چن پشینی ،تی تی نه و....)

*گلدوزی های ارزنده سیوندی

*ابزار مرتبط با باغها و کوچه باغها مانند (کیلیل و کیلیل دان ،درب های باغ و....)

*جانمازهای بافته شده از پشم شتر و گوسفند

*ابزار مرتبط با ماکیان (تیتینه ،و....)

*ابزار مرتبط با برنج کوبی در سیوند (دسته پوزه ،دستگاه برنج کوبی و....)

*ابزار مرتبط با شکار

*صنایع دستی تولیدی کولی ها در سیوند (سه پایه ،تیشه ،و....)

*ابزار مرتبط با صنعت ریسندگی در سیوند (دیک و...)

*عکس های قدیمی وتاریخی سیوند

(توضیح :خانواده امتیاز از آلبوم های عکس بسیار نفیسی از مردم سیوند قدیم برخوردارند که نمایش آنها با استقبال بالایی روبرو می گردد.)

*ابزار تهیه رب انار در سیوند

*ابزار مرتبط با گندم و تهیه آرد (الک و.....)

*ابزار پخت نان (نوکر ،توئه نان پشی، تیر تخته و.....)

*سنگهای تاریخی گورستانهای باستانی سیوند

*نسخه های خطی ارزنده سیوندی (آیات قرآنی و احادیث ،قولنامه ها ،قراردادها ،عقدنامه ها و...)

*ابزار مرتبط با آب آشامیدنی (کنده ،دوله دان ،کیزه و...)

*ابزار مرتبط با کوه (توفر و...)

*وسایل مرتبط با وزن کردن (قپان ،وزنه ها و....)

*ابزار مرتبط با باغداری در سیوند (لوده، و....)

*اشیا گران بها و قیمتی (سکه های قدیمی ،عتیقه جات و....)

ودهها رده تاریخی دیگر

همچنین آداب و رسوم مردم سیوند را می توان نوشت و در موزه نصب کرد

هرکدام از مردم سیوند از موارد بالا چند مورد دارند که با اهدا آن به موزه در غنای موزه نیز سهیم می گردند و اثر بنام اهدا کننده ثبت می گردد.

برای ایجاد موزه مردم شناسی مکان های زیر پیشنهاد می شود شما سیوندی زبان عزیز حتما حتما حتما در نظر دهید (گپ بدکه) برای ما بفرمایی که کدام مکان را پیشنهاد می کنید و چرا؟

1-ساختمان مسجد جامع قدیم

2-خانه تاریخی متعلق به مرحوم عبدالرسول نظری

3-عمارت و باغ امتیاز

4-ساختمان قدیم شرکت تعاونی سیوند

5-ساختمان دبستان منوچهری

6- مکانی دیگر به پیشنهاد شما

سیرموک و خرسمه

سیرموک یا سیر وحشی (Allium canadense) گیاهی است چندساله از خانواده Liliaceae که از طریق بذر و پیاز تکثیر می یابد بوفور بصورت خودرو در اواخر بهمن تا اسفند ماه در باغهای سیوند می روید.ریشه ها به قسمت پیاز متصلند و تار مانند ورشته ای بوده، به پیاز قهوه ای رنگ متصل میشوند.ساقه ها بلند، ایستاده، نرم و دارای بوی شبیه بوی پیاز، برگها کشیده و باریک و نرم و در قسمت پایه قرار میگیرند.گلها به صورت مجتمع در انتهای ساقه گل دهنده دیده میشوند.اجتماع گلها دایره ای شکل بوده و به رنگ صورتی می باشد. بذرها داخل کپسول تولید میشوند و هر کپسول محتوی3-6 بذر سیاه و گرد میباشد.بذرها دارای زوائد بال مانند در اطراف خود میباشند

معمولا هر جا نام سیرموک باشد در کنار آن خرسمه هم بکار می رود خرسمه نیز گیاهی است خودرو که همراه سیرموک در همان فصل  در باغهای سیوند می روید این گیاه از طریق بذر تکثیر می گردد و در اردیبهشت ماه و خرداد تا سی سانتیمتر هم می رسد و گلهای سفید رنگی می دهد که در آن زمان قابل خوردن نمی باشد .

 سیوندیان از دیرباز این دو گیاه را می شناختند و از آن استفاده کرده اند و غذاهای متنوعی از سیرموک  و خرسمه  تهیه می نمایند که از آن جمله می توان به  "آش سیرموک و خرسمه" اشاره کرد.

 نظرات و راهنمایی های شما خواننده گرامی بویژه شما خواننده سیوندی در بهتر نمودن مطالب بسیار بما کمک می کند.شما سیوندی گرامی در نظر بدهید نظر و پیشنهاد خویش را به زبان سیوندی حتما بنویسید.

چنانچه مایلید در مورد هر موضوع یا مطلبی که مربوط به سیوند است مطلب تهیه کنیم حتما نام موضوع را برای ما بنویسید.

توجه داشته باشید که امکان نمایش همه مطالب وبلاگ در این صفحه نمی باشد برای آگاهی از همه مطالب وبلاگ می تواند از گزینه "عناوین مطالب وبلاگ " استفاده کنید

کتاب شناسی سیوند7 (مقالات علمی سیوند)

در ادامه معرفی کتابهای نگاشته شده در مورد سیوند این بار شما را با 19 مقاله علمی در مورد سیوند آشنا می سازیم.

بايواستراتيگرافي سازند كژدمي در برش مقطع چينه شناسي سيوند

نويسند‌گان:

مسیح افقه - عضو هيئت علمي دانشگاه ازاد اسلامي واحد شيراز
هاجر فیصلی - دانشجوي كارشناسي ارشد چينه شناسي و فسيل شناسي دانشگاه ازاد شيراز

خلاصه مقاله:

سازند كژدمي يكي از سازندهاي گروه بنگستان است كه با سن آلبين - سنومانين زيرين در زون ساختماني زاگرس چين خورده در جنوب غرب ايران قرار دارد .در اين مطالعه ضخامت سازندكژدمي در برش سيوند215/65 متر، در شمال شيراز، از نظر ميكروبيوستراتيگرافي مورد برّرسي قرارگرفت .مرز سازند كژدمي با سازند داريان به صورت ناپيوستگي فرسايشي است .وجود افق شاخص از جنس اكسيد آهن و نيز مارن شديداً گلوكونيتي در حد بين سازندهاي فوق نشانگر يك نبود رسوب گذاري (دياستم) است كه بر اساس شواهد فسيلي نيز اثبات مي گردد و نتيجه ي پيامد فاز كوهزايي استرين و تاكيد بر خشكي زايي در حد بين سازند هاي فوق الذكر است. مرز بالايي اين سازند با آهك هاي مارني سازند سروك به صورت هم شيب و تدريجي مي باشد، از نظر فسيل شناسي حضور فرامينيفرهاي Nezzazatinella sp., Choffatella sp., Pseudolituonella reicheli نشانگر آغاز سازند سروك به سن سنومانين زيرين است . فرامينيفرهاي موجود در سازند كژدمي همراه با جلبك آهكيsalpingoporellaشامل: Miliolid,Orbitolina sp.,orbitolina texana,Everticyclamina hedbergi,Marsonella sp.,Orbitolina lenticulais,Favosella washitensis,Hemicyclamina sigali,Troculina cf. Arabica,Nezazzata sp.,Troculina sp.,Dictioconus sp.,Orbitolina concave,Orbitolina cf.conica,Pseudulitunella sp. Pseudulitunella rechli,Pseuducyclaamina sp.Mesorbitolina lotzeiMesorbitolina libanicaMesorbitolina parvaTextulariaOrbitolina discoidaIraqia SP.Orbitolina cf. cordica, .Orbitolina cf.concava,Iraqia simplex,Iraqia complata,Neorbitolinapsis conulus,Orbitolina trocus,Palorbitolina discoid,Iraqia complata,Orbitolina cf.gatarica,Mesorbitolina kurdica,Pseudotextularia sp.,Navtiloculina sp.,Paleodictioconus sp. هستند. بر اساس تجمع و همراهي فرامينيفرها و جلبك ها و تشخيص جنسها و گونه هاي فرامينيفرها و زون بندي زيستي آنها منجر به شناسايي 1بيوزون و سه ساب زون براي مقطع چينه شناسي سيوند گرديده است و شامل 1)Orbitolina lenticularis-concava biozone (Wynd 1965) 2)Hemyicyclamina- orbitolina Sub assemblage– zone. (Wynd 1965) 3)Orbitolina discoid,Paleodictyoconus Sub assemblage– zone . 4)Favosella washitensis sub – zone. (Wynd 1965)

كلمات كليدي:

آلبين - سنومانين، پالئواكولوژي، جلبكهاي آهكي، شمال شيراز

بايواستراتيگرافي سازند داريان و معرفي بايوزون جديد بر اساس اربيت.لين ها در برش سیوند-دشتک

نويسند‌گان:

فاطمه نظری - دانشجوي كارشناسي ارشد چينه و فسيل دانشگاه تهران
محسن یزدی مقدم - كارشناس ارشد مديريت اكتشاف شركت ملي نفت ايران

خلاصه مقاله:

سازند داريان، يك سازند عمدتا آهكي مي باشد كه اربيتولين ها از فراواني نسبتا زيادي در آن برخوردارند، اربيتولين ها از مهمترين گروه فرامينيفرها محسوب مي شوند كه در بايوستراتيگرافي رسوبات كرتاسه پيشين تا مياني از اهميت بسياري برخوردارند، در برش هاي مورد مطالعه-سيوند و دشتك- 6 گونه اربيتولين شناسايي شدند كه با توجه به آن زون تجمعي Orbitolina (mesorbitolina) texana و دو ساب زون تجمعي Praeorbitolina wienandsi-Orbitoitolina (mesorbitolina)lotzei و Orbitolina (mesorbitolina) parva-Orbitolina ( Mesorbitolina) texana براي بخش فوقاني سازند داريان پيشنهاد مي شود، بر اساس مطالعه اربيتولين ها سن آپتين براي سازند داريان در نظر گرفته شده كه مرز بين دو ساب زون تجمعي فوق منطبق بر مرز early-late Aptian مي باشد.

كلمات كليدي:

بررسي پارامترهاي فيزيكوشيميايي در رودخانه ي سيوند

نويسند‌گان:

ایمان زارعی - دانشجوي كارشناسي ارشد محيط زيست، دانشگاه بيرجند
علیرضا پورخباز - عضو هيئت علمي گروه محيط زيست، دانشگاه بيرجند
ابوالفضل شهباز - دانشجوي كارشناسي ارشد محيط زيست، دانشگاه بيرجند

خلاصه مقاله:

با توجه به محدوديت‌هاي شاخص‌هاي موجود ارزيابي كيفيت آب، در اين تحقيق بررسي ارتباط آماري بين پارامترهاي فيزيكوشيميايي (سديم، پتاسيم، منيزيم، كلسيم، كلر، سولفات، بي كربنات، هدايت الكتريكي، غلظت كل جامدات محلول واسيديته) در رودخانه ي سيوند، با يكديگرانجام شده است. به همين دليل، 3 منطقه و 12 ايستگاه، درامتداد رودخانه انتخاب شد و در طي 1 ماه نمونه برداري انجام گرفت. در اين تحقيق، بر اساس نتايج بدست آمده مي توان بيان داشت كه بين EC و Cl, K, TDS و بين TDS و K و بين So4 و Mg و بين Cl و Na, K در سطح 5 درصد ( 05/0>p ) ارتباط معنادار آماري و همبستگي مثبت وجود دارد. بدين معنا كه تغييرات اين فاكتورها همسو بوده و همچنين براي اطمينان از نتايج بدست آمده و نيز براي تعيين ميزان ارتباط آماري بين فاكتورها، آناليز رگرسيون بين تعدادي از پارامتر ها صورت گرفت و مدل آماري برازش شده آنها ذكر گرديد

كلمات كليدي:

سيوند، پارامترهاي فيزيكوشيميايي، همبستگي، آناليز رگرسيون

بررسي رخساره هاي كوه هاي قلعه سیوند و ارائه مدل رسوبي براي اين كوه

نويسند‌گان:

محمد بهرامی - استاديار گروه زمين شناسي دانشگاه پيام نور واحد شيراز
رضا میرزایی محمود آبادی - استاديار گروه زمين شناسي عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد استهبان
مهرناز خادمیان - دانشجوي كارشناسي ارشد گروه زمين شناسي گرايش رسوب شناسي و سنگ شناسي رسوبي

خلاصه مقاله:

كوههاي قلعه به دو قلعه مجزا و بلندي هستند كه از دشت مسطح شمال غربي استان فارس سر بر افراشته اند برطبق نقشه زمين شناسي 1:100000 سيوند سازند ايلام از واحدهاي كربناته گروه بنگستان به سن كرتاسه فوقاني كنياسين ماستريشتين تنها واحد ليتولوژيكي تشكيل دهنده اين كوه ها است رخنمون هاي اين كوه ها از دو نوع رخساره آواري در زير و آ]كي در رو و در نتيجه از دو بخش تشكيل شده اند بخش آواري شامل شيل، مارن، ماسه سنگ چرت آرنايت و كنگلومرا چرت رودايت با سنگواره هاي دريايي و عمدتا كفزي است كه به تناوب و يا بدو ترتيب با ستبراي قابل توجه به گسترش جانبي زياد برونز دارد ويژگيهاي سنگ شناختي ساختمانهاي رسوبي و سنگواره هاي اين بخش در مجموع نشان از يك محيط ساحلي سيليسي آواري و در اينجا كمپلكس ها يا جزاير سدي است.

كلمات كليدي:

رخساره، مدل رسوبي، سازند ايلام، كوههاي قلعه، كرتاسه فوقاني

معرفي معدن الماس بري سيوند  از ديدگاه ژئوتوريسم

نويسند‌گان:

نرگس قاسمی - دانشگاه آزاد اسلامي واحد شيراز
مهرنوش بیات - دانشگاه آزاد اسلامي واحدشيراز
محمدرضا اسدی فرد - دانشگاه آزاد اسلامي واحدشيراز

خلاصه مقاله:

در سیوند  معادن سنگي وجود دارد كه به منظور كارسنگ تراشي وساختمان سازي براي مجموعه ميراث جهاني پرسپوليس (تخت جمشيد) مورد استخراج قرار ميگرفته است . در اين معادن تاريخي هنوز باقيمانده هاي كار ناتمام آن دوران قابل مشاهده است و فرصت بررسي نحوه استخراج قطعات را دراختيارما قرار مي دهد. در اين مقاله به معرفي معدن الماس بري (سيوند) مي پردازيم و قابليت هاي آنرا جهت ايجاد ژئوسايت بررسي مي نماييم.اين معدن در دامنه جنوب شرقي كوه حسين و غرب رودخانه سيوند قرار دارد و آثار معدن كاري هاي كهن را به نمايش مي گذارد . مجاورت اين معادن با مجموعه ميراث جهاني پرسپوليس ، مجموعه ژئوتوريسمي بي نظيري را ايجاد مي نمايد كه مي تواند گردشگران بي شماري را جذب كند

كلمات كليدي:

پرسپوليس ، الماس بري، معادن سنگ، ژئوتوريسم

 

ارزيابي اثرات پروژههاي آبخيزداري بركنترل سيلاب و مسائل اقتصادي و اجتماعي حوزه آبخيزخرمي از سرشاخه هاي رود سيوند در استان فارس

نويسند‌گان:

مراد دارابی - دانشجوي كارشناسي ارشد آبخيزداري دانشگاه آزاد استهبان
حسین قره داغی - عضو هيأت علمي (استاديار) دانشگاه آزاد
محمد عباسی زاده- عضو هيأت علمي (استاديار) دانشگاه آزاد
تورج سبزواری - عضو هئيت علمي دانشگاه آزاد استهبان

خلاصه مقاله:

هدف از اجرايي عمليات آبخيزداري رسيدن به توسعه پايدار با تكيه بر يك نگرش سيستمي و جامع ميباشد. براي اينكه به اين مهم برسيم بايد منابع توليدي حوضه را به توان واقعي نزديك نمائيم. ارزيابي اثرات كارهاي آبخيزداري و مقايسه پارامترهاي مطالعات مختلف در سال 1386 آغاز كه پارامترهاي (پوشش گياهي، فرسايش و رسوب، سيلخيزي، تغييرات منابع آب و مسائل اقتصادي واجتماعي) ارزيابي و با آيتمهاي قبل از اجرا مقايسه گرديده است. درصد تاج پوشش زنده در اراضي كه عمليات بيولوژيك صورت گرفته از 34 درصد به 45 مميز 43 درصد و توليد در هكتار از 208 كيلوگرم به 238 كيلوگرم رسيده است. در بخش سيلخيزي با افزايش تاج پوشش زنده، لاشبرگ، نفوذپذيري و نهايتا كاهش CN حوضه حجم سيلاب براي دو زير حوضه A و C براي دوره بازگشت 5 ساله از 131103 و 11365 متر مكعب به 67491 و 5596 متر مكعب كاهش يافته است. توجيه اقتصادي اين طرحها براي يكسال 1/61 برابر شده است.

كلمات كليدي:

آبخيزداري، بيولوژيك، بيومكانيك، تاج پوشش زنده و سيلخيزي.

 

ارزيابي تخليه سريع در سدهاي خاكي با نگرش ويژه به سد سيوند

نويسند‌گان:

محمد امیری - كارشناس ارشد عمران، دانشگاه بوعلي سينا همدان
محمد مهدی ابراهیمی - دانشجوي كارشناسي ارشد عمران، دانشگاه محقق اردبيل

خلاصه مقاله:

مهار آبها و هدايت آن به مناطقي كه كمبود آب دارند هدف اصلي احداث سدها ميباشد. سدهاي خاكي از مهمترين و پيچيدهترين سازههاي مهندسي ميباشند كه هزينه هاي هنگفتي صرف مطالعه و اجراي آن ميشود. از سوي با وقوع پديده تخليه سريع در سدهاي خاكي، پايداري شيب بالا دست بدنه كاهش مييابد. از مهمترين پارامترهاي موثر بر اين پديده نفوذپذيري مصالح هسته و سرعت تخليه ميباشند كه تأثير عمدهاي برپايداري سد ايجاد ميكند. در اين تحقيق به صورت موردي به ارزيابي و تحليل عددي سد سيوند با استفاده از نرم افزارGEO-SLOPE پرداخته شده است.

كلمات كليدي:

سد خاكي، نفوذپذيري، تخليه سريع، پايداري، سد سیوند ،.GEO-SLOPE

 

اندازه گيري و شبيه سازي تغييرات نيترات در طول رودخانه كر و سیوند

نويسند‌گان:

محمدرضا حاتمی زاده - دانشجوي كارشناسي ارشد مهندسي آب ،دانشكده كشاورزي ، دانشگاه شيراز
مسعود نوشادی - استاديار بخش مهندسي آب ، دانشكده كشاورزي ، دانشگاه شيراز

خلاصه مقاله:

در بسياري از مناطق دنيا ، رايج ترين منابع آب مورد استفاده جهت مصارف مختلف (آشاميدن ، صنعت ، كشاورزي و غيره ) رودخانه ها مي باشند . لذا هنگاميكه يك آلاينده خطرناك شيميايي توسط واحدهاي صنعتي يا كشاورزي به يك رودخانه وارد گردد ، اثرات زيان آوري بر كيفيت آب پايين دست آن خواهد داشت بنابراين مطالعه اي جامع در طول كل رودخانه و منابع آلوده كننده آن از اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد . رودخانه كر و سیوند  از شريان هاي حياتي پر آب دائمي فارس اند كه از شمال غربي استان و از بلندي هاي سلسله جبال زاگرس سرچشمه گرفته و به سمت جنوب شرقي جريان پيدا مي كنند . این دو رودخانه  در محل پل خان بهم پیوسته و به سوي بند امير پيش رفته ودر نهايت به درياچه بختگان مي ريزند .
مدلسازي رودخانه يكي از ابزارهاي كم هزينه و مهم در بررسي مشكلات وبررسي راه حل ها در جهت بهبود وضعيت كيفي رودخانه مي باشد.

كلمات كليدي:

 

.

بررسي اثر اعمال سياستهاي مختلف بهره برداري از آبخوان ابرفتي دشت سرچاهان شرقي بر دبي پايه رودخانه اعظم از سرشاخه های رود سیوند 

نويسند‌گان:

محمد زارع - استاديار بخش زمين شناسي
مریم رشیدی - دانشجوي كارشناسي ارشد دانشگاه سيستان و بلوچستان

خلاصه مقاله:

دشت سرچاهان شرقي بخشي از حوضه آبريز رودخانه اعظم است كه از شمال به بوانات از غرب به سرچاهان غربي ( آبريز رودخانه سيوند) از شرق به خوانسار و از جنوب به حوضه درياچه طشك محدود مي گردد. اين محدوده از لحاظ تقسيمات كشوري در بخش سرچاهان شهرستان بوانات استان فارس قرار دارد. دراين تحقيق مدل رياضي آبخوان آبرفتي اين دشت تهيه و سپس كاليبره و تعيين صحت شد اين مدل جهت پيش بيني اثرات سياستهاي مختلف بهره برداريو يا تغيير در وضعيت بارش سالانه بر مقدار آب زهكشي شده توسط تنها رودخانه موجود در دشت به كار برده شد.

كلمات كليدي:

بررسي تزريق پذيري سازند هاي سنگي ساختگاه سد سيوند

نويسند‌گان:

رسول اجل لوئیان - گروه زمين شناسي دانشگاه اصفهان
اکبر قاضی فرد - گروه زمين شناسي دانشگاه اصفهان
غلامرضا غلامی - كارشناس ارشد شركت خاك و سنگ
محسن رضایی - دانشجوي كارشناسي ارشد زمين شناسي مهندسي دانشگاه اصفهان

خلاصه مقاله:

اين نوشتار به بررسي تزريق پذيري پي و تكيه گاه هاي سنگي ساختگاه سد سيوند مي پردازد. سد سيوند با ارتفاع 57 متر، يك سد خاكي است كه در 115 كيلومتري شمال شرقي شيراز ساخته مي شود. ليتولوژي ساختگاه يشتر سنگ هاي آهكي، آهك هاي مارني و مارن هاي مربوط به سازندهاي داريان، گدوان و كژدمي مي باشد.
به دليل واقع شدن سد در زاگرس چين خورده و مقاوم بودن سنگ آهك ها، اين سنگ ها دچار شكستگي شده و زون هاي گسله و درزه هاي فراواني در آنها ايجاد شده است. اين درز و شكاف ها به همراه كارستي بودن منطقه از نظر فرار آب از مخزن سد مهم مي باشند. اكثر حفرات كارستي به وسيله رس پر شده اند اما حفره هاي خالي هم در بين آنها ديده مي شود. درس سد ابرفتي با ضحامت زياد وجود دارد و دستيابي به سنگ كف فقط از طريق حفر گمانه ممكن مي شود. به همين دليل گمانه هاي اكتشافي در پي حفاري شده اند و در تكيه گاه ها به مشاهدات سطحي و برداشت سيستم درزه ها اكتفا شده است. در گمانه هاي اكتشافي كيفيت توده سنگ بيشتر متوسط تا عالي است. آزمايش هاي فشار آب انجام شده در گمانه ها آبگذري هاي متفاوتي را نشان مي دهند. اين داده ها انجام عمليات تزريق را غير قابل اجتناب مي كند.

كلمات كليدي:

بررسي تنوع گونه اي ماهيانه پرندگان آبزي و كنار آبچر تالاب درياچه اي پشت سد سيوند

نويسند‌گان:

بهروز بهروزی راد - عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم تحقيقات اهواز
حمیدرضا اسماعیلی - عضو هيئت علمي دانشگاه شيراز
امید طبیعی - عضو هيئت علمي گروه محيط زيست دانشگاه آزاد اسلامي
لیلا جولایی - دانشجوي كارشناسي ارشد محيط زيست

خلاصه مقاله:

تحقيق حاضر به منظور بررسي تنوع گونهاي پرندگان آبزي و كنار آبچر زمستان گذران در تالاب درياچه اي پشت سد سيوند به عنوان يك اكوسيستم تالابي انسان ساخت صورت گرفته است تالاب درياچه اي پشت سد سيوند با مختصات جغرافيايي 53.5 طول شرقي و 39.9 عرض شمالي در استان فارس و در 80 كيلومتري شمال شرقي شيراز واقع شدهاست به منظور مطالعه و بررسي تنوع گونهاي پرندگان آبزي و كنار آبچر در تالاب درياچه اي پشت سد سيوند سرشماري هاي پرندگان در يك دوره شش ماه از مهر ماه تا اسفندماه 1388 و با استفاده از روش سرشماري كل انجام شده است براساس نتايج اين تحقيق مشخص مي شود كه در طول دوره شش ماه مورد مطالعه سال 1388 تعداد 46 گونه پرنده آبزي و كنار آبچر متعلق به 14 خانواده و شش راسته در تالاب درياچه اي پشت سد سيوند زمستان گذراني نموده اند .

كلمات كليدي:

تنوع گونها ي، پرندگان آبزي، پرندگان كنار آبچر، سد سيوند، استان فارس

 

بررسي خصوصيات ژئوتكنيكي خاك هاي مسأله دار در ساختگاه سد سيوند

نويسند‌گان:

محسن رضایی - دانشجوي كارشناسي ارشد زمين شناسي مهندسي دانشگاه اصفهان
مهدی صدیقی خویدکی- دانشجوي كارشناسي ارشد زمين شناسي مهندسي دانشگاه اصفهان

خلاصه مقاله:

سد سيوند از جمله سدهايي است كه بر روي ضخامت زيادي از آبرفت دانه ريز و دانه درشت قرار دارد . خاك هاي دانه ريز موجود در بستر دره ساختگاه اين سد، بيشتر از رس تشكيل شده اند . در آزمايش هاي دانه بندي به روش هيدرومتري كه بر روي اين مصالح انجام گرفت، بيش از 70 درصد ذرات زير الك 200 قرار مي گيرند و مقدار ذرات ريز تر از 2 ميكرون در نمونه هاي مختلف، بين 20 تا 65 درصد متغيير است . آزمايش هاي حدود آتربرگ انجام شده بر روي اين مصالح، آنها را در گروه خاك هاي CL قرار مي دهد . حد انقباض، حد خميري و حد رواني اين خاك ها به ترتيب حدود 17/6 ، 19 و 36 درصد اندازه گيري گرديد . با توجه به آزمايش هاي انجام شده بر روي اين خاك ها، آنها داراي خاصيت تورمي پايين تا متوسط، واگرايي بسيار پايين و رمبندگي متوسطبالا مي باشند .َ

كلمات كليدي:

 

ررسي روش تركيبي داده ها در برآورد دبي سيلاب در زير حوضه هاي رودخانه مند، كر، سيوند و شاپور - دالكي

نويسند‌گان:

عبدالرسول تلوری - عضو هيات علمي و دانشيار پژوهشي مركز تحقيقات حفاظت خاك و آبخيزداري
علی سیف - كارشناس ارشد آبخيزداري

خلاصه مقاله:

برآورد بده اوج لحظه اي سيلاب در مناطق بدون آمار و يا با آمار ناقص يكي از مسائل مهم در طراحي سازه هاي آبي، مديريت منابع آب، آبخيزداري و حفاظت خاك بخصوص در مناطق خشك و نيمه خشك مي باشد اين مسئله سبب شده است كه بسياري از طرحهاي اجرا شده در زمينه هاي فوق الذكر با مشكلات عديده اي مواجه شوند. بدين منظور استفاده از روشهاي كه بتوان با استفاده از امار هاي ناقص موجود در هر منطقه برآورد دقيق تري را انجامداد همواهر مورد توجه بوده است.
اگرچه روش سيل شاخص از جمله روش هاي مرسوم تحليل منطقه اي سيلاب دربرآورد دبي اوج مي باشد اما يكي از روشهايي كه اخيرا در تحليل منطقه اي سيلاب موجود اعم از آمار كامل و يا ناقص استفاده ميگردد. اين روش در ماقع يك نوع روش سال – ايستگاه است كه مدلهايي را براي برآورد دبي اوج لحظه اي ارايه مي كند. در اينروش نيازي به بازسازي آمار در ايستگاه هاي ناقص نمي باشد.
روش تركيبي داده ها در كنار روشهاي سيل شاخص ورگرسيون چند متغيره در زير حوضه هاي رودخانه هاي كر، سيوند، شور، دالكي و مند مورد بررسي قرار گرفت. براي حوضه هاي كر، سيوند، شاپور، دالكي، مند و ساحلي دو روش سيل شاحص و رگرسيون چند متغيره همراه با روش تركيبي داده ها مورد استفاده قرار گرفت. در زير حوضه هاي تحت بررسي با استفاده از اطلاعات 34 ايستگاه هيدرومتري و ويژگي هاي فيزيگرافي آنها ابتدا بر روش آناليز خوشه اي زير حوضه هاي همگن انتخاب شد وسپس روش سيل شاخص يكبار براي كل منطقه و يكبار براي گروه هاي همگن بررسي و روابط مربوطه معرفي گرديد. در مرحله بعد روش تركيبي داده ها بر پايه طبقات مساحت حوضه ها بررسي شد. نتايج نشان داد كه روابط بدست آمده از كاربرد روش تركيبي داده ها براي دوره هاي بازگشت كوتاه مدت دقت بيشتري در مقايسه با دو روش ديگر داشته است. مقايسه نتايج دوروش ديگر با داده هاي مشاهده اي نيز مطلوب ميابشد اما با توجه به دقت بيشتر اين روش براي دوره هاي بازگشت كوتاه مدت و مسله كمبود و نقص آمار در مناطق خشك و نيمه خشك اين روش اغلب براي طراحي عمليات آبخيزداري و كنترل سيل در حوضه هايي كه نياز به برآورد دبي اوج لحظه اي در دوره هاي بازگشت كوتاه مدت دارند، مفيدتر مي باشد.

كلمات كليدي:

روشهاي برآورد سيلاب ، روش تركيبي داده ها ، روش هيبريد ، سيل شاخص ، رگرسيون چند متغيره

خاكها با پتانسيل رمبندگي با نگرشي بر روي مناطقي از ايران با نگاه ویژه به سیوند

نويسند‌گان:

فریدون خسروی - استاديار دانشگاه امام حسين گروه مهندسي عمران
جعفر وکیل پور - مربي دانشگاه امام حسين گروه مهندسي عمران
حسن صادقی - استاديار دانشگاه امام حسين گروه مهندسي عمران

خلاصه مقاله:

خاك هاي رمبنده در حالت طبيعي با درصد رطوبت اندك داراي مقاومت ظاهري نسبتا زيادي هستند ليكن پس از جذب رطوبت و بارگذاري فضاي خالي بين ذرات كاهش زيادي مي يابند و خردشدگي در ساختارخاك بوجود ميآيد كه منجر به نشست هاي قابل توجه اي مي گردد. شناخت اين پديده خصوصا از نظر پي سازه هايي آبي مانند سدها كانال ها كه بستر پي انها نهايتا اشباع مي گردد حائز اهميت است و لازم است پتانسيل رمبندگي بوسيله آزمايش هاي سه محوري هيدرومتري تحكيم و بارگذاري صفحه اي ارزيابي گردد. در اين مقاله نتايج مطالعات انجام شده در زمينه اثرات بارگذاري و اشباع شدن در رمبندگي خاكها بررسي شده است. همچنين در اين تحقيق استفاده از روشهاي مختلف در اصلاح پي سد خاكي سيوند تجزيه و تحليل شده است، براي اصلاح خاكهاي رمبنده از روشهاي مختلفي منجمله تزريق و تحكيم دينامكي استفاده شده است.

 

سنگ چين هشناسي، ريز رخسار هها و محيط رسوبي گروه خامي و سازند كژدمي در كوه كله بادي سیوند در حاشیه شرقی رود سیوند

نويسنده:

محمد بهرامی - دانشگاه پيام نور شيراز

خلاصه مقاله:

واحدهاي سنگ چين هاي كوه كله بادي را در حاشيه شرقي رودخانه سيوند از قديم به جديد سازندهاي فهليان، گدون و داريان از گروه خامي (كرتاسه پاييني) و سازند كژدمي (كرتاسه مياني) تشكيل م يدهند. سازندهاي فوق تحت تأثير تركيب سن گشناسي و ضخامت لاي هها ريخ تشناس يهاي متفاوتي را به نمايش م يگذارند. سنگ چين ههاي سازند فهليان به ضخامت ۱۵۶ متر (مربوط به بخش زبرين آن) عمدتاً از سنگهاي آهكي ضخيم لايه تا بسيار ضخيم لايه، به طور بخشي دولوميتي، با ريز رخسار ههاي عمدتاً وكستون بيوكلستي و نيز پكستون بيوكلستي ، پلوئيدي و اينتراكلستي در بخشهاي بالاتر، و ميكروفسيلهايTrocholina alpina و Dictyoconus arabicus ، Pseudocyclammina lituus به سن نئوكومين تشكيل م يدهند.
سازند گدون به ضخامت ۱۶۲ متر عمدتاً از سنگهاي آهكي نازك لايه تا متوسط لايه، به طور بخشي مارني، با ريزرخسار ههاي عمدتاً وكستون بيوكلستي و ميكروفسيل شاخصChoffatella decipiens به سن بارمين تا آپسين زيرين تشكيل شده است. سازند داريان به ضخامت ۱۹۶ متر عمدتاً سنگهاي آهكي ضخيم لايه تا بسيار ضخيم لايه م يباشد كه داراي فسيلهاي پلسي پود و گاستروپود است؛ ريز رخسار ههاي آن از پائين به بالا شامل وكستون بيوكلستي، فلوتستون، پكستون بيوكلستي و وكستون بيوكلستي با ميكروفسيلOrbitolina texana به سن ، آپسين فوقاني، و نيز رودستون بيوكلستي و پكستون بيوكلستي با ميكروفسيلOrbitolina conica به سن فوقان يترين بخش آپسين فوقاني تا آلبين زيرين م يباشد. سازند كژدمي، به ضخامت ۲۱۰ متر، عمدتاً از سنگ آهك رسي داراي لاي هبندي نازك تا متوسط، با ريزرخسار ههاي وكستون بيوكلستي و پكستون بيوكلستي پلوئيدي و ميكروفسيلHemicyclammina sigali به سن آلبين تشكيل شده است. تفسير محيط رسوبي با توجه به مدل رسوبي ويلسون، نوع روزن داران و معيارهاي رخسار هاي انجام گرفته است كه بر اساس آنها محيط رسوبي سازند فهليان داراي چهار زير محيط درياي باز، سد حاشي هاي، لاگون و پهنه جزر و مدي؛ محيط رسوبي سازند گدون از نوع لاگون؛ محيط رسوبي سازند داريان درياي باز، سد حاشي هاي و لاگون؛ و محيط رسوبي سازند كژدمي درياي باز و لاگون تشخيص داده شده اند.

كلمات كليدي:

سنگ چين هشناسي ، ريز رخسار هها ، محيط رسوبي، گروه خامي ، سازند كژدمي ،كوه كله بادي

 

 

شبيه سازي جريان بر روي سر ريز سد سيوند به كمك نرم افزار فلوئنت

نويسند‌گان:

یونس دانشبد - عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامي
ناصر طالب بیدختی - استاد بخش راه و ساختمان و محيط زيست، دانشكده مهندسي، دانشگاه شيراز، شيراز، ايران

خلاصه مقاله:

شبيه سازي ميدان جريان عبوري از روي سرريز اوجي سد سيوند، به كمك نرم افزار فلوئنت و تعيين توزيع فشار و سرعت روي تاج سرريز اين سد از اهداف اصلي اين تحقيق بوده است. تأثير مدلهاي مختلف k-ε براي تعيين آشفتگي در ميدان جريان نيز از ديگر اهداف مد نظر بوده است. نرم افزار فلوئنت، به عنوان يك برنامه تحليلي ميدان جريان، بر اساس ديدگاه اولري، معادلات حاكم بر ميدان جريان عبوري از روي سرريز را كه همان معادلات RANS مي باشند، حل نموده و از روش حجم محدود به منظور تعيين نيم رخ سطح آزاد جريان استفاده مي كند. تعيين پارامترهاي آشفتگي ميدان جريان بر اساس سه گزينه مختلف از مدل آشفتگي k-ε صورت گرفته است، كه در نهايت مدلهاي RNG و Realizable نتايج نزديكتري به مدل فيزيكي و عددي نسبت به مدل استاندارد ارائه داده اند. روشهاي انفصال گوناگون با يكديگر مقايشه شده. نتايج حاصله از روش آپويند مرتبه بالا و كوئيك دقيقتر بوده است.

كلمات كليدي:

نرم افزار فلوئنت، سطح آزاد، روش حجم محدود، روش عددي، مدل آشفتگي k-ε

 

محيط رسوبي و چينه نگاري سكانسي سازند داريان در سیوند فارس

نويسند‌گان:

مازیار نظریان - كارشناس زمين شناسي مديريت اكتشاف نفت تهران
داود جهانی - گروه زمين شناسي، دانشكده علوم پايه، دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران شمال
داریوش باغانی - اداره زمين شناسي سطح الارضي - اكتشاف نفت تهران

خلاصه مقاله:

سازند داريان ( آپتين - آلبين ) يكي از مخازن مهم نفتي در جنوب غرب ايران است . در اين مطالعه، نهشته سنگ هاي سازند داريان در تاقديس هاي سيوند و دشتك در شمال غرب شيراز ( زاگرس مرتفع ) بررسي شده است . ستبراي اين سازند در برش سيوند 330 متر و در برش دشتك 263 متر بوده و به طور عمده در برگيرنده ي سنگ آهك با ميان لايه هاي شيل است . سازند داريان در نواحي مورد مطالعه با همبري پيوسته بر روي سازند گدوان و با همبري نا پيوسته در زير سازند كژدمي جاي دارد . بررسي هاي صحرايي و آزمايشگاهي نهشته سنگ هاي سازند داريان منجر به شناسايي سه دسته رخساره اي و 11 ميكروفاسيس وابسته به محيط هاي درياي باز، سد و تالاب شده است . اين دسته رخساره ها در يك پلاتفرم كربناته نوع شلف حاشيه دار (Rimmed shelf) پديد آمده اند . بررسي تغييرات عمودي رخساره هاي سازند داريان نشان دهنده ي وجود يك سكانس رسوبي ( چرخه دسته سوم ) است به طوري كه بخش پاييني دسته رخساره اي پيشرونده (TST) اين سكانس در سازند گدوان بوده و دسته رخساره اي پسرونده (HST) آن با ناپيوستگي نوع SB1 از سازند كژدمي جدا مي شود

كلمات كليدي:

ميكرو فاسيس، محيط رسوبي، چينه نگاري سكانسي، شلف حاشيه دار، سازند داريان

 

 

 

وضعيت موجود شبكه آبياري و شبكه هاي سنتي سيوند و كامفيروز

نويسنده:

تظام الدین بین عباسی - مدير آبياري مناطق جنوب و عضو هيات مديره شركت بهره برداري استان فارس

خلاصه مقاله:

در اين گزارش ابتدا وضعيت موجود شبكه آبياري و زهكشي اراضي زير سد درودزن شامل شبكه مدرن را مجرد و خفرك سفلي، شبكه تلفيقي كربال و خرامه و شبكه هاي سنتي سيوند و كامفيروز تشريح گرديده و مشكلات و نارسايي هاي موجود نيز بيان شده است و آنگاه به تجزيه و تحليل مسائل با توجه به امكانات در دسترس و قابل دسترس در آينده پرداخته شده و در نتيجه گيري راه حلهاي قابل اجرا در جهت بهينه سازي شبكه ها و استفاده حداكثر ازواحد آب ارائه گرديده است.

كلمات كليدي:

 

منابع آلاينده رودخانه كر و سيوند

نويسند‌گان:

نگار بنان - دانشجوي مهندسي محيط زيست عضو باشگاه پژوهشگران دانشگاه آزاد اسلامي
امید طبیعی - عضو هيئت علمي گروه محيط زيست دانشگاه آزاد اسلامي
امیر عباس بنان - كارشناس ارشد ميكروبيولوژي عضو باشگاه پژوهشگران دانشگاه آزاد اسلامي واحد جهرم

خلاصه مقاله:

آلودگي رودخانه كر و سيوند از جوانب مختلف و با توجه به اهميت اين رودخانه‌ها در استان فارس مورد مطالعه و تحقيق قرار گرفته است. از اهداف مهم اين تحقيق بررسي تغييرات كيفي آب رودخانه‌هاي كر و سيوند و تجزيه و تحليل آن بويژه از نظر آلودگي به فلزات سنگين مي‌باشد. همچنين با وارد شدن فلزات سنگين به رودخانه كر و سيوند، هم اكسيژن محلول رودخانه كاهش پيدا نموده و هم آلودگيهاي شيميايي را سبب مي‌گردد.بررسي و تجزيه پارامترها، حاكي از ورود بقاياي كودهاي شيميايي، فاضلابهاي صنعتي و غيره مي‌باشد. از جمله فاضلابهايي كه مستقيماً وارد اين رودخانه مي‌گردد، مربوط به واحد كلر آلكالي است كه علاوه بر دارا بودن كلر، مواد معلق، مواد محلول و غيره داراي جيوه است.وضعيت كيفيت آب رودخانه‌هاي كر و سيوند مقوله‌اي بسيار مهم از ديدگاههاي مختلف زيست محيطي، اقتصادي، اجتماعي و غيره مي‌باشد. در اين خصوص پارامترهاي مهم فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي كيفيت آب مورد ارزيابي در سال‌هاي اخير قرار گرفته است.بطور كلي مي‌توان گفت كه وضعيت آب اين رودخانه‌ها قبل از تأسيسات صنعتي موجود در مسير آنها از كيفيت نسبي قابل قبولي برخوردار بوده، اما متأسفانه پس از كارخانجات صنعتي بويژه كارخانه پتروشيمي، آب رودخانه‌ها وضعيت نامطلوبي به خود مي‌گيرد.در اين مقاله اثراتي را كه كارخانه پتروشيمي شيراز بر رودخانه‌هاي كر و سيوند ايجاد مي‌كند به صورت خلاصه مورد بررسي قرار مي‌گيرند.

كلمات كليدي:

كارخانه پتروشيمي شيراز، آلاينده‌ها، رودخانه كر و سيوند

معرفی وبلاگ سیوندی

پزشک سیوند

http://pezeshkeshoma.blogfa.com/

عاشوراییان سیوند

http://30vand.blogfa.com/

گپ سیوندی

http://gapsivandi.blogfa.com/

موسسه قرآنی علی ابن ابی طالب علیه السلام سیوند

http://abitaleb-shz.blogfa.com/

باشگاه تلاش سیوند

http://sivandosport.blogfa.com/

نشر سیوند

http://nashresivand.com/

سیوند از نگاه دوربین (سیامک محمودی سیوندی)

 

عکس ها از سیامک محمودی سیوندی

تلگرافخانه سیوند

 

تلگرافخانه سیوند یکی از قدیمی ترین تلگرافخانه های ایران  و کهن ترین تلگرافخانه استان فارس می باشد تگلرافخانه سیوند دارای یک عمارت بسیار مجلل بوده که به قلعه فرنگی با کلاه فرنگی مشهور بوده است و بدلیل آب و هوای بسیار خوب سیوند،امنیت بالای  سیوند اغلب اروپاییان فارس ،سیوند و این عمارت را برای زندگی بر می گزیدند در محوطه تلگرافخانه سیوند آرامگاه دختری انگلیسی وجود دارد که در تلگرافخانه فوت نموده و تاریخ سنگ قبر آن به 1898 میلادی یعنی حدود 115 سال پیش برمی گردد

متاسفانه این عمارت باشکوه  تاریخی  به برکت ژست روشن فکری برخی از افراد همانند حمام طاقی سیوند،باغ امتیازسیوند  و .... تخریب گردیدکه اکنون ویرانه های آن باقی می باشد.

از نامهای دیگر این عمارت پر عظمت می توان به قلعه ارامنه بدلیل زندگی فرنگیان در این قلعه اشاره نمود.

در ذیقعده 1304 قمری پس از فرار رضاخان عرب کتی و الله مراد خان از زندان حکومتی شیراز و گریختن به  روستای قصرالدشت کمین و محاصره روستا خبر آن توسط تلگرافی از تلگرافخانه سیوند به صاحب دیوان رسید همچنین در همان سال خبر عزل صاحب دیوان طی تلگرافی به سیوند مخابره شد تا  به منشی وی که به آباده رفته  بود ابلاغ گردد  که با این اوصاف در 128 سال پیش نیز تلگراف خانه سیوند وجود داشته است. و در شمال فارس بجز تلگرافخانه سیوند هیچ تلگرافخانه ای نبوده و نزدیکتریت تلگرافخانه به آباده تلگرافخانه سیوند بوده است.

همچنین در اوایل صفر 1340 قمری پس از فرار خانبازخان ، قوام الملک به سیوند تلگراف نمود وبه سپاه خود دستور داد تا روی خانه خانبازخان ریخته و آنجا را بچاپند.

تلگرافخانه ها در ایران ابتدا استفاده نظامی داشته اند که پس از همه گیر شدن خدمات پستی تلگرافخانه سیوند بسط بیشتری پیدا نمود و به اداره پست و تلگراف سیوند تبدیل شد این اداره دومین اداره پست و تلگراف استان پس از شیراز بود که تاسیس شد متاسفانه پس از پیروزی انقلاب اسلامی این اداره به مرودشت انتقال و به اداراه پست  مرودشت تغییر نام داد و اداره پست و تلگراف سیوند به یک دفتر پستی ساده تقلیل یافت.

شخصیتهای مهمی در این عمارت سکونت داشته یا اطراق نموده اند و قسمتهایی از سریال دلیران تنگستان (رئیسعلی دلواری) نیز در این عمارت تصویر برداری شده است.

مشخص نیست این افراد بی سواد که به تعبیر رئیس جمهور محبوبمان دکتر احمدی نژاد ژست روشن فکری می گیرند اما به اندازه یک بزغاله هم نمی فهمند تا کی می خواهند  برای سیوند تصمیم گیری می کنند و اثر تاریخی بعد که سرنوشت عمارت تلگرافخانه سیوند،حمام طاقی سیوند (خانه بهداشت)، تپه هخامنشی تل نیجویی سیوند، باغ تاریخی امتیاز ،گورستان قاجاری سیوند (ورزشگاه)، حوض باستانی چشمه آب معدنی لیرک سیوند،چنار کهنسال مسجد جامع سیوند ،سروکهنسال حسینیه ولی عصر (عج) سیوند و.... را داشته باشد کدام اثر تاریخی است؟؟؟؟

تخریب کنندگان قلعه فرنگی سیوند  ثروتمندانی بوده اند که رضای خوانین و حکومت فاسد پهلوی را بر رضای خدا ترجیح می دادند و اگرچه سیوندی بوده اند اما تنوره شان از جای دیگری پر آب می گردید

باشد که شرمنده فرزندانمان نباشم و لعنت و نفرین را پس از مرگ توشه راهمان نکنیم همانگونه که لعن و نفرین ما ویران کنندگان اثر تاریخی تلگرافخانه را بدرقه راه می کند  پس

لعن و نفرین خدا بر ویران کنندگان عمارت باستانی تلگرافخانه سیوند افزون باد آتش دوزخشان

 

 

 

 

معرفی وبلاگ 5

در ادامه معرفی وبلاگهای سیوندی شما را با سه وبلاگ و یک سایت آشنا می کنیم

هواشناسی سیوند

http://www.havairan.com/weather/F%C4%81rs/K%C5%ABh-e_S%C4%ABvand

در این سایت می توانید از پیش بینی هوای شش روز آینده سیوند با خبر شوید همچنین بیشینه و کمینه دما رطوبت نسبی،سرعت وزش باد و در صورت بارش باران یا برف از میزان آن نیز آگاهی می یابید.

 

واین همه سه وبلاگ از سیوندی زبانان عزیز

 

طناب سبز غزل

Zhaghighat.blogfa.com                      

قاصدك مهاجر نداي سيوند

Wapersivand.blogfa.com

 

دهکانه سیوند

Mehrsad1.blogfa.com/post-6.aspx

 

 

 

 

درخت در باور مردم سیوند

 

 

 

 

 

متن زیر از کتاب باورهای فارس نوشته حسین آزاده سیوندی گرفته شده است:

تهدید کردنِ درخت در سیوند

مرحوم مشهدی احمد یوسفی عموی مادرم بود. همان شخصی که حدود چهل و چند سال پیش با چند نفر ایران­شناس خارجی، مدت­ها مصاحبه می­کرد و روزی ده تومان که دو برابر مزد یک کارگر معمولی بود، حقوق می­گرفت و درباره زبان سیوندی با آنها گفت وگو می­کرد. بعدها شنیدم که ایران­شناسانی که درباره لهجه­های مختلف فارسی از جمله زبان باستانی سیوندی پژوهش کرده­اند، در آثار خود از او نام برده­اند. (1)
عمو احمد درباره تهدید کردن درخت چنین می­گفت: با حالتی خشمناک و در حال خیز برداشتن به سمت درخت، اره را در هوا تکان داده و تهدید می­کردند و خطاب به درخت می­گفتند: «چه مرگته؟ آب نخورده­ای یا کود نداده­ام؟ خاکت با خاک سایر درختان متفاوت است یا هوا با چند قدم آنسوتر فرق دارد؟ از پارسال تا به حال که بیشتر از همه درختان به تو رسیدگی کرده­ام. چه چیزی از خدمت کم گذاشته­ام؟ عروس نشدی؟ که شدی. چرا درختان هم سن و سال تو چند سال است بارور شده­اند ولی تو حتی بعد از عروسی هم چند دانه (مثلاً) زردآلوی ریز و بدشکل و بی­مزه داده­ای؟چاره دیگری ندارم جز اینکه کمرت را با این اره تیز ببرم. به خدا می­برم»!
فردی مسن و مورد احترام باید ضامن می­شد و می­گفت: دست نگهدار تو را به خدا نبر، صبر کن، یک امسال دیگر با او بساز من قول می­دهم که ثمر دهد. تهدید کننده می­گفت: تا کی صبر کنم؟ ضامن می­گفت: من ریشم را گرو می­گذارم. ضامن می­شوم و قول می­دهم که امسال بارِ خوبی بدهد. تهدیدکننده کوتاه می­آمد و می­گفت: «به خاطر تو که ضامن شدی امسال صبر می­کنم. اگر میوه نداد یا چند دانه زردآلوی بی­کیفیت داد، زمستان او را از همینجا می­برم (با اره به ساقه درخت اشاره می­کرد و خراشی روی ساقه می­انداخت). وقتی که جوانه زد، هنگام جو درو (60 روز بعد از عید نوروز) چند پیوند شکرپاره رویش می­زنم و اگر باز هم به همین منوال بود، از ریشه بیرونش می­آورم، چوبش را برای سوخت مصرف می­کنم و یک درخت خوب جایش می­کارم.» ضامن می­گفت: حتماً ثمر می­دهد، من ریشم را گرو گذاشته­ام.
آنگاه با سلام و صلوات و اظهار امیدواری، قضیه تمام و هر کدام به دنبال کار خود می­رفتند. این کار نتیجه می­داد و درخت پرثمر می­شد.
بزرگان قوم می­گویند: اول دقت کنید که مشکلی از نظر کود و آب و خاک در کار نباشد. بعد درخت را عروس کنید، اگر جواب داد که به نتیجه رسیده­اید و اگر جواب نداد، تهدید کنید. اما باید قضیه را جدی بگیرید. حالتی مصنوعی و نمایشی نداشته باشد. درخت بی­ثمر یا کم­ثمر که فایده­ای ندارد. پس با این نیت که اگر ثمر نداد یا کم­بار بود، بدون تردید او را خواهید برید و درختی دیگر جایش خواهید کاشت، وارد عمل شوید. ضامن هم باید به این کار باور داشته باشد. شاید درخت احساس کند که شوخی می­کنید و اگر احساس شما را درک کند، به تهدید بی­توجه بماند.
ضامن باید مخفیانه به دعا و تضرع خالصانه مشغول شود و از خدا بخواهد که آبروی او و احترام ریش­سفیدی را که گرو گذاشته است، حفظ کرده و درخت را بارور کند. به آزمایش دیگری که توسط دانشمندان انجام گرفته است توجه فرمایید.
گل و گیاهانِ مختلفی را در یک گلخانه پرورش داده و افرادی مختلف با روش­هایی مخصوص، به آنجا رفت و آمد داشتند. یکی از افراد وظیفه داشت که با خشونت رفتار کند. هر از گاهی با یک چوبدست به گلخانه وارد می­شد و به گیاهان ضربه می­زد، سر و صدا راه انداخته و تهدید می­کرد. برگها را زخمی کرده و می­خراشید. از این حرکات و عکس­العمل گیاهان فیلمبرداری شده و مشاهده کردند که گیاهان با وارد شدن هر فرد، واکنشی متناسب با او از خود نشان می­دهند. هر وقت که آن فرد خشن به گلخانه وارد می­شد، حتی بدون این که خشونت کند، گیاهان خود را جمع کرده و در خود مچاله می­شدند. گویا بوی آن شخص خشن را احساس کرده و با نزدیک شدنش ترسان و ناراحت می­شدند.
آیا نمی­توان گفت که گیاهان احساس دارند؟ بین لطف و خشونت تفاوت قایلند و در برابر احساسات مختلف، واکنش­های مختلف از خود نشان می­دهند؟ شاید آیندگان با آزمایش­هایی تازه، مطالب دیگری در این باره کشف کنند. اما رفتار انسان ابتدایی با گیاه و اینکه او را مانند انسان مورد خطاب قرار داده، با آن سخن بگوید، عروس کرده و یا تهدید کند و نتایجی مثبت بگیرد قابل تأمل است.(2)
«جوزف کمبل» اسطوره­شناس معروف، خطاب به گیاهخواران می­گوید: «با نخوردن گوشت، خود را فریب ندهید. خیال نکنید که نسبت به حیوانات و پرندگان مهربان هستید و از خوردن گوشت آنها پرهیز می­کنید. گیاهان نیز موجودات زنده هستند و اصولاً زندگی با خوردن زندگان دیگر ادامه پیدا می­کند.» (نقل به مضمون)(3)
استوره­شناسان بر این باورند که استوره­هایی که مربوط به پیوند انسان با گیاهان است، از زمانی به وجود آمد که انسان با کشاورزی آشنا شد. از وقتی که فهمیدند دانه را باید در زمین کاشت تا دوباره سبز شود، اجساد مردگان را نیز در خاک دفن کردند با این تصور که باید آنها را کاشت تا دوباره سبز شوند. شاید به همین دلیل اولین مقبره­ها را عمودی می­ساختند. آیا این تصور (حیات و احساس قایل بودن برای گیاه) همان باور استوره­ای مربوط به پیوند انسان با گیاه را نمایش نمی­دهد؟ یا دست­کم باور انسان به رستاخیز را در برندارد؟ در حالی که تا پیش از دوران کشاورزی، اجساد مردگان را در ستیغ کوه می­گذاشتند. قدیمی­ترین مقبره­هایی که کشف شده به گونه­ای عمودی است و تعدادی از آنها در بالای کوهی به نام (قلاتِ گوری) در سیوند موجود است.
پیوند زدن بر درخت
گاهی اوقات بعضی افراد در پیوند و همنشینی با یکدیگر اختلافات خود را پیش کشیده و با نزاع بر سر آنها زندگی را بر خود تلخ می­کنند. اما به تجربه ثابت شده است که وقتی درختان را با یکدیگر پیوند می­زنند، خوبی­ها و امتیازات خود را به اشتراک می­گذارند و نتایجی مثبت به بار می­آید. مثلاً دیده شده که ثمر درخت زردآلو عنک شیرین ولی کوچک است. رنگ زیبایی نیز ندارد. زردآلوی کتانی درشت و خوشرنگ است اما شیرین نیست. اگر از زردآلوی کتانی جوانه­ای گرفته و روی زردآلوی عنک (Anak)(4) پیوند بزنند، حاصل کار مانند شکرپاره هم شیرین و خوشرنگ و هم درشت و آبدار خواهد شد.
دو شاخه گل میمون سرخ و سفید را کنار یکدیگر بکارید. هنگامی که گل کردند، گل­های هر دو نه سرخ است و نه سفید. هر دو به یک رنگ که بین سرخ و سفید است خواهد شد. بهترین زمان برای پیوند زدن را هنگام (جو درو) در هر منطقه می­دانند. در شمال فارس فصل درو کردن جو، شصتم است (60 روز بعد از عید نوروز).
آیا انسان اولیه از همه مواهب طبیعی از جمله گیاهان برای همزیستی مسالمت­آمیز درس نمی­گرفت؟ از باورها و مراسم باقیمانده که چنین برمی­آید.
درخت گردو
اگر درخت گردو به موقع ثمر ندهد یا کم­ثمر باشد، لاشه حیوان مرده­ای را زیر آن و نزدیک ریشه­اش دفن می­کنند.
گاهی اوقات با تبر چند زخم به ساقه درخت گردو می­زنند. به تجربه ثابت شده است که این کارها در ثمردهی گردو اثر دارد.
برای تولید درخت گردوی خوشه­ای، گودالی حفر کرده و چند دانه گردو در ته گود گذاشته و چند دانه کمتر روی آنها می­گذارند و ادامه داده تا به شکل مخروط درآید. آنگاه کوزه­ای را از وسط بریده و روی مخروط می­گذارند و گودال را با خاک پر کرده و آبیاری می­کنند. گردوها جوانه زده و جوانه­ها هنگام سر بر آوردن از دهانه کوزه به یکدیگر می­چسبند و یک ساقه را تشکیل می­دهند. وقتی که درخت بزرگ شد به جای دانه به صورت خوشه­ای ثمر می­دهد و البته دانه­های گردو کوچکتر از حد معمول می­شود.
این روش در قدیم نیز انجام می­شده و بنا به فرمایش استادان گرامی منوچهر ستوده و ایرج افشار، در اثری از خواجه رشید­الدین فضل­الله با عنوان آثار و احیا درباره فن کشاورزی به موارد بسیاری از جمله تولید و پرورش گردوی خوشه­ای اشاره شده است.(5)
نگارنده چنین پدیده­ای را به گونه­ای طبیعی در مورد گل اشک (لاله واژگون) دیده­ام. یک روز بهاری هنگام کوهنوردی در سیوند به یک بوته گل اشک برخوردم که از شکاف بین دو سنگ روییده و به شکل تسمه­ای مرکب از چند شاخه گل جوش خورده به یکدیگر، یک ساقه قطور را تشکیل داده بودند. تعداد گل­هایی که بر بالای ساقه داشت به اندازه یک دسته گل بود. آن را با خود آورده و در انجمن شاعران شیراز نشان دادم. هنرمند عکاس، زنده­یاد منوچهر چهره­نگار شیرازی عکس­هایی از آن گرفت. یکی از عکس­ها را در اختیار دارم. از وقتی که طرز تولید گردوی خوشه­ای را فرا گرفتم، فکر می­کنم که شاید انسان از زمان قدیم، با دیدن این گونه پدیده­های طبیعی به چیزهایی پی برده، آزمایش کرده و به تدریج به اصلاح و پرورش گیاهان و درختان دست زده است.
نگهداری انگور بر شاخه تا زمستان
برای این که انگور تا فصل زمستان سالم بماند از دوران قدیم روشی داشتند که دیگر فراموش شده و گاهی بعضی باغداران برای خود انجام می­دهند. زمستان که درخت در خواب است، باید آن را هرس کرد و سرشاخه­ها و شاخه­های نامرغوب را برید. به این کار «سَربُری» (Sar Bori) و «توبُری» (Tu Bori)
می­گویند. این عمل در همه جا مرسوم است. اما گاهی چند شاخه از چند درخت را که نزدیک به یکدیگر بود و در شیب قرار داشتند بلندتر می­بریدند. تابستان که انگور می­رسید، وسط آن چند درخت، گودی حفر کرده و کف گود و اطراف آن را با برگ رز می­پوشاندند. آنگاه خوشه­های انگور را در حالی که به شاخه وصل بود، در گودال قرار داده و روی آنها را نیز با برگ می­پوشاندند. مقداری چوب نازک و علف روی آن گذاشته و با خاک کاملاً پوشش می­دادند. چون در شیب قرار داشت، آب باران به داخل راه نمی­یافت. این خوشه­های انگور که از درخت تغذیه کرده و آب و هوا و آفتاب کمتر روی آنها اثر داشت، تا زمستان و گاهی تا نوروز سالم می­ماند و هر وقت مصرف می­شد، همان طعم اولیه را داشت.
شیره انگور
در نوجوانی از نزدیک شاهد شیره­پزی در کارگاه مربوطه در سیوند بوده­ام. سالهاست که کمتر جایی از منطقه مبادرت به این کار می­کنند. کم­کم در حال فراموش شدن است.
شیره انگور در زبان سیوندی «دیشو» (disov) نام دارد.
کارگاه شیره­پزی را در زبان سیوندی «کریشک» (korisk) می گویند و عبارت است از:
1 - دیگ­های بزرگی که روی سکو جاسازی و با مصالح ساختمانی محکم شده است به گونه­ای که زیر آنها آتشخانه­ای مانند آتشگاه حمام باشد.
2 - کَته (Kate): حوضی که طول و عرض و  ارتفاع آن بیش از یک متر است برای له کردن دانه­های انگور در آن. کف حوض حدود یک متر از سطح زمین بالاتر و در قسمت پایین حوض سوراخی تعبیه شده و ناودانی به آن وصل است که آب انگور از آن ناودان در ظرف می­ریخت.
3 - دولانه  (doulane): کیسه­هایی بافته شده از پشم و موی گوسفند و بز به اندازه کیسه­های برنج بیست کیلویی برای صاف کردن شیره.
4 - گِل شیره­ای: نوعی خاک سرخ که از مناطقی مخصوص و تمیز در کوهستان تهیه می­شود که در دولانه ریخته و به عنوان فیلتر برای تصفیه شیره استفاده می­شود.
پی­نویس:
1 - به تازگی شنیده­ام که پرفسور «ریچارد فرای»، ایران­شناس معروف که در سن کهولت و ضعف پیری به سر می­برد، از مقام های ایرانی درخواست کرده است که اجازه دهند پس از مرگش او را در ایران به خاک بسپارند زیرا که عاشق ایران و فولکلور ایرانی است. گویا مقام های ایرانی موافقت کرده­ و جایی در پارک ساحلی زاینده­رود اصفهان برای دفن ایشان در نظر گرفته شده است. نگارنده در دوران دبیرستان در شیراز و در جلسه­ای در خانه فرهنگ شماره 1 با این مرد بزرگ گفت وگویی داشتم.
2 - در اسطوره­های ایرانی آمده است که اولین انسان کیومرث (معادل با حضرت آدم) پس از سی سال و هنگام مرگ روی دست چپ بر زمین افتاد. ثمره کیومرث بر زمین ریخت و از آن دو شاخه ریواس رویید. (مهلی و مهلیانه) اراده اهورا مزدا بر آن قرار گرفت که به شکل دو جوان (پسر و دختر - مشی و مشیانه) درآمده و نسل انسان از آنها پدید آمد. در هر حال انسان از خاک آفریده شده و اگر از گیاه آفریده شده باشد نیز ریشه در خاک دارد و از این نظر تفاوتی بین نظریه­های ادیان نیست. ثمره انسان در زمین کاشته شده و تبدیل به گیاه (ریواس) می­شود و باز ریواس (گیاه) به صورت انسان ظاهر می­شود. اما آیا رفتار انسان­ با گیاه، ریشه در این گونه اسطوره­ها ندارد؟ انسان از گیاه زاده شده، از آن تغذیه کرده و با آن زنده می­ماند. شاید نیاکان ما تصورهای انسان اولیه را با رمز و کنایه در قصه­ها و بعضی آداب و رسوم گنجانده و سینه به سینه به ما رسانده­اند. دریغ است که همه را خرافات پنداشته و به دست فراموشی بسپاریم.
3 - جوزف کمبل، قدرت اسطوره، ترجمه عباس مخبر، نشر مرکز
4 - نوعی زردآلو که میوه آن ریز و خال­های تیره رنگی روی میوه دارد که شکل ظاهری آن زیبا نیست، اما شیرین است.
5 - کتاب یاد شده از جمله اسنادی است که ابتکار و خلاقیت ایرانیان باستان را در فن کشاورزی نشان می­دهد. حالا چرا گردوی خوشه­ای را گردوی اسراییلی می­نامند! شاید به دلیل تبلیغات گسترده اسراییلی­ها در جهان، کار به جایی رسیده است که هر اختراع جدید یا ابتکار تحسین و تعجب برانگیز را به اسراییل نسبت می­دهند.
منبع: کتاب باورهای شمال فارس ( با اندکی خلاصه نویسی)،حسین آزاده سیوندی

کتاب فوق را می توانید از نمایشگاه و انتشارات سیوند واقع در خیابان حافظ روبروی باغ جهان نما تهیه کنید.

 

محرم در سیوند

علم سیوندی بازمانده از ایران باستان

علم سیوندی تلفیق هنر ایرانی و باور اسلامی

علم سیوند با قدمتی چندهزار ساله

علم سیوندی در انتظار ثبت در آثار عنوی ایران

شهادت اباعبدالله حسین علیه السلام ویاران باوفایش بر همه سیوندی زبانان تسلیت باد.